Η Ευρώπη περνά από τη θεωρία στην πιο δύσκολη φάση της μετάβασης στις οπτικές ίνες: έξι ενώσεις τηλεπικοινωνιών και ευρυζωνικών δικτύων ζητούν δεσμευτικό, διαφανές χρονοδιάγραμμα για το κλείσιμο του χαλκού, αλλά και εγγυήσεις ότι η αλλαγή δεν θα περιορίσει τον ανταγωνισμό. Για την Ελλάδα, όπου το FTTH αναπτύσσεται γρήγορα αλλά παραμένει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, το στοίχημα αφορά πλέον τιμές, επενδύσεις και την ομαλή μεταφορά εκατομμυρίων γραμμών.
Τα βασικά σε 30’’
- Η νέα συμμαχία DNA Europe ζητά υποχρεωτική και βασισμένη σε σαφείς κανόνες μετάβαση από τον χαλκό στην οπτική ίνα.
- Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Digital Networks Act προβλέπει εθνικά σχέδια μετάβασης και προσανατολίζεται σε ολοκλήρωση του switch-off έως το 2035.
- Η κάλυψη FTTP στην Ελλάδα έφθασε το 70,7% των νοικοκυριών το 2025, έναντι 77,6% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ στις αγροτικές περιοχές το κενό παραμένει σημαντικό.
- Για ΟΤΕ/COSMOTE, Vodafone, Nova και ΔΕΗ/FiberGrid, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο πόσο γρήγορα θα χτιστούν τα δίκτυα, αλλά με ποιους όρους θα μεταφερθούν πελάτες και υπηρεσίες.
Η νέα πίεση προς τις Βρυξέλλες
Η Digital Networks Alliance for Europe, ή DNA Europe, δημιουργήθηκε από τις ANGA, BREKO, ECTA, Fibre Council Europe, Swedish Local Fibre Alliance και VATM. Οι οργανώσεις εκπροσωπούν κυρίως εναλλακτικούς παρόχους, εταιρείες ευρυζωνικών υποδομών και το οικοσύστημα των οπτικών ινών. Το μήνυμά τους προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο είναι διπλό: σαφής και υποχρεωτική διαδρομή εξόδου από τον χαλκό, αλλά και διατήρηση της δυνατότητας των εθνικών ρυθμιστικών αρχών να παρεμβαίνουν όταν ένας πάροχος έχει σημαντική ισχύ στην αγορά.
Η παρέμβαση έρχεται καθώς η πρόταση για το Digital Networks Act μπαίνει στην πολιτική διαπραγμάτευση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο στις 21 Ιανουαρίου 2026, με στόχο να αντικαταστήσει τον Ευρωπαϊκό Κώδικα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και να ενοποιήσει κανόνες που σήμερα παραμένουν κατακερματισμένοι. Για τον χαλκό, η κεντρική ιδέα είναι τα κράτη-μέλη να καταρτίσουν δεσμευτικά εθνικά σχέδια, ώστε η μετάβαση να ολοκληρωθεί με προβλέψιμους όρους και προστασία για καταναλωτές και παρόχους.
Γιατί το κλείσιμο του χαλκού δεν είναι απλός τεχνικός διακόπτης
Η παράλληλη λειτουργία παλαιών και νέων δικτύων έχει πραγματικό οικονομικό κόστος. Οι πάροχοι συντηρούν δύο υποδομές, καταναλώνουν περισσότερη ενέργεια και κρατούν προσωπικό και ανταλλακτικά για τεχνολογία που σταδιακά εγκαταλείπεται. Ένα αξιόπιστο χρονοδιάγραμμα μπορεί να μεταφέρει κεφάλαια από τη συντήρηση του παρελθόντος στην επέκταση του FTTH και να δώσει στους επενδυτές σαφέστερη εικόνα για την απόσβεση των νέων δικτύων.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά. Αν ο ιδιοκτήτης του παλαιού δικτύου ελέγχει ταυτόχρονα μεγάλο μέρος της νέας υποδομής, η απόσυρση του χαλκού μπορεί να αλλάξει απότομα τους όρους χονδρικής για τους ανταγωνιστές του. Γι’ αυτό η DNA Europe ζητά αντικειμενικούς, μη διακριτικούς κανόνες, επαρκή χρόνο προειδοποίησης και δικαίωμα των εθνικών ρυθμιστών να επιβάλλουν αναλογικά μέτρα πρόσβασης. Η ταχύτητα της μετάβασης και ο ανταγωνισμός δεν είναι αντίθετοι στόχοι· πρέπει να σχεδιαστούν μαζί.
Η ευρωπαϊκή εικόνα παραμένει άνιση. Σύμφωνα με τον πιο πρόσφατο ευρωπαϊκό μηχανισμό παρακολούθησης, μόνο 14 από τις 30 αγορές που εξετάστηκαν διέθεταν σχέδιο πλήρους κατάργησης του χαλκού, ενώ μόλις οκτώ το είχαν δημοσιοποιήσει. Η Ισπανία και η Νορβηγία είχαν ήδη ολοκληρώσει τη διαδικασία, αλλά σε καμία από τις υπόλοιπες χώρες ο ρυθμιστής δεν είχε θέσει ενιαία δεσμευτική προθεσμία. Αυτό ακριβώς επιχειρεί να αλλάξει η νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Η Ελλάδα έχει πλέον δίκτυα, όχι ακόμη καθολική μετάβαση
Η ελληνική αγορά ξεκινά από καλύτερη θέση σε σχέση με πριν από λίγα χρόνια, αλλά δεν έχει φτάσει στο σημείο όπου ο χαλκός μπορεί να κλείσει οριζόντια. Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2026 καταγράφει κάλυψη FTTP στο 70,7% των ελληνικών νοικοκυριών για το 2025, από 61,1% ένα χρόνο νωρίτερα. Ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν 77,6%. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σταθερή πρόοδο, επισημαίνει όμως ότι η Ελλάδα παραμένει χαμηλότερα από την ευρωπαϊκή επίδοση και συστήνει ταχύτερη ανάπτυξη, ειδικά στην περιφέρεια, μαζί με επιτάχυνση του copper switch-off.
Η μετάβαση έχει ήδη αρχίσει σε τοπικό επίπεδο. Τον Ιούλιο του 2026 η ΕΕΤΤ έλαβε απόφαση για κατάργηση του παραδοσιακού δικτύου χαλκού στο Αστικό Κέντρο ΕΡΜΟΥ. Δεν πρόκειται για πανελλαδικό κλείσιμο, αλλά για χειροπιαστή απόδειξη ότι η συζήτηση έχει φύγει από τα εταιρικά σχέδια και έχει περάσει στη ρυθμιστική πράξη. Κάθε επόμενο αστικό κέντρο θα απαιτεί έλεγχο κάλυψης, διαθέσιμων υπηρεσιών χονδρικής, ενημέρωσης συνδρομητών και εναλλακτικής λύσης για όσους δεν μπορούν να μεταφερθούν άμεσα.
Τι αλλάζει για ΟΤΕ, Vodafone, Nova και ΔΕΗ
Ο ΟΤΕ/COSMOTE βρίσκεται στο επίκεντρο, επειδή διαθέτει το μεγαλύτερο αποτύπωμα FTTH αλλά και το εκτεταμένο κληρονομημένο δίκτυο χαλκού. Στο τέλος Ιουνίου 2026 είχε περάσει οπτική ίνα από 2,22 εκατ. σπίτια και επιχειρήσεις και εξυπηρετούσε 687.000 συνδρομητές FTTH, με στόχο περίπου 2,4 εκατ. καλυμμένες εγκαταστάσεις έως το τέλος της χρονιάς. Το κλείσιμο του χαλκού μειώνει μελλοντικά το λειτουργικό κόστος, αλλά προϋποθέτει οργανωμένη μεταφορά πελατών και σταθερού τηλεφώνου, συναγερμών, ανελκυστήρων και άλλων υπηρεσιών που εξακολουθούν να βασίζονται σε παλαιές γραμμές.
Για Vodafone και Nova, το βάρος πέφτει στους όρους πρόσβασης και στη δυνατότητα να χρησιμοποιούν δίκτυα τρίτων χωρίς να συμπιέζονται τα περιθώριά τους. Η υπό διερεύνηση κοινή εταιρεία χονδρικής της Vodafone με τη ΔΕΗ, μέσω Fiber2All και FiberGrid, δείχνει πόσο γρήγορα μεταβάλλεται η δομή της αγοράς. Τον Οκτώβριο, η ΔΕΗ ανακοίνωσε ότι το δίκτυό της είχε φθάσει 2,3 εκατ. homes passed, με πάνω από 1,5 εκατ. νοικοκυριά και επιχειρήσεις έτοιμα για άμεση σύνδεση. Η Nova, μέσω United Fiber, είχε επίσης θέσει ως κοντινό ορόσημο περίπου ένα εκατομμύριο καλυμμένες εγκαταστάσεις.
Έτσι, η ελληνική μετάβαση δεν θα είναι μια απλή αντικατάσταση του χαλκού του ΟΤΕ από μία νέα μονοπωλιακή ίνα. Σε πολλές περιοχές θα συνυπάρχουν δίκτυα ΟΤΕ, ΔΕΗ/FiberGrid, Vodafone και Nova, ενώ αλλού θα υπάρχει μόνο μία υποδομή. Η ΕΕΤΤ θα πρέπει να διαφοροποιεί τις παρεμβάσεις της ανά γεωγραφική αγορά, να εξασφαλίζει αποτελεσματική χονδρική πρόσβαση και να αποτρέπει τόσο τις αδικαιολόγητες καθυστερήσεις όσο και ένα βιαστικό κλείσιμο που αφήνει νοικοκυριά χωρίς ισοδύναμη λύση.
Γιατί έχει σημασία για επιχειρήσεις και καταναλωτές
Για τις επιχειρήσεις, ένα καθαρό χρονοδιάγραμμα σημαίνει ότι πρέπει να απογραφούν έγκαιρα όλες οι αναλογικές ή DSL συνδέσεις που υποστηρίζουν POS, τηλεφωνικά κέντρα, τηλεμετρία, συναγερμούς και εφεδρικές γραμμές. Η μετάβαση σε IP και ίνα προσφέρει μεγαλύτερη χωρητικότητα και αξιοπιστία, αλλά απαιτεί συμβατό εξοπλισμό, τροφοδοσία σε διακοπή ρεύματος και σχέδιο επιχειρησιακής συνέχειας.
Για τους καταναλωτές, το όφελος είναι υψηλότερες ταχύτητες και καλύτερη ποιότητα σύνδεσης. Ο κίνδυνος είναι να συνδεθεί το υποχρεωτικό switch-off με ακριβότερο πακέτο, κόστος εγκατάστασης ή σύγχυση για τις πραγματικές επιλογές. Η προστασία ευάλωτων χρηστών, η σαφής προειδοποίηση, η φορητότητα και η διαθεσιμότητα προσιτού βασικού προϊόντος πρέπει να αποτελέσουν όρους της μετάβασης και όχι διορθώσεις εκ των υστέρων.
Τι πρέπει να παρακολουθήσουμε
Το πρώτο κρίσιμο σημείο είναι αν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα διατηρήσουν τον δεσμευτικό χαρακτήρα των εθνικών σχεδίων και τον ορίζοντα του 2035. Το δεύτερο είναι οι προϋποθέσεις ανά περιοχή: επαρκής κάλυψη, προσιτές υπηρεσίες και πραγματική εναλλακτική πριν σβήσει ο χαλκός. Το τρίτο είναι πόση ευχέρεια θα κρατήσουν η ΕΕΤΤ και οι άλλοι εθνικοί ρυθμιστές απέναντι σε παρόχους με σημαντική ισχύ.
Η Ελλάδα έχει πλέον το επενδυτικό μομέντουμ για να επιταχύνει. Το δύσκολο μέρος αρχίζει τώρα: να μετατρέψει την κάλυψη σε ενεργές συνδέσεις, να κλείσει το χάσμα πόλης και περιφέρειας και να αποσύρει ένα δίκτυο δεκαετιών χωρίς να μεταφέρει το κόστος ή τον κίνδυνο στον τελικό χρήστη.