Η Moody’s κρούει τον κώδωνα για έναν κίνδυνο ύψους 662 δισ. δολαρίων στον πυρήνα της κατασκευής κέντρων δεδομένων από μόλις πέντε εταιρείες.
του Nick Lichtenberg
Ο ξέφρενος αγώνας του τεχνολογικού τομέα για την κατασκευή υποδομών τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί ένα τεράστιο οικονομικό αποτύπωμα. Σύμφωνα με πρόσφατη, εμπεριστατωμένη έκθεση της Moody’s Ratings, οι πέντε κορυφαίοι hyperscalers στις ΗΠΑ έχουν συσσωρεύσει 662 δισεκατομμύρια δολάρια σε μελλοντικές δεσμεύσεις μίσθωσης κέντρων δεδομένων που δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει. Οι δεσμεύσεις αυτές δεν θεωρούνται τρέχουσες υποχρεώσεις και, ως εκ τούτου, παραμένουν εκτός ισολογισμών. Καθώς, όμως, οι μισθώσεις ενεργοποιούνται τα επόμενα χρόνια και εκπληρώνονται οι υποχρεώσεις των ιδιοκτητών ακινήτων, δραστηριότητα αξίας άνω του μισού τρισεκατομμυρίου δολαρίων θα αρχίσει να αποτυπώνεται επίσημα στους ισολογισμούς.
Η έκθεση, που ανέλυσε τις οικονομικές γνωστοποιήσεις των Amazon, Meta, Alphabet, Microsoft και Oracle, υπογραμμίζει πώς η άνευ προηγουμένου ανάπτυξη κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης δοκιμάζει τα όρια των παραδοσιακών λογιστικών μετρήσεων. Μέχρι το τέλος του 2025, οι πέντε αυτοί τεχνολογικοί κολοσσοί είχαν συσσωρεύσει 969 δισεκατομμύρια δολάρια σε συνολικές, μη προεξοφλημένες μελλοντικές δεσμεύσεις μίσθωσης για κέντρα δεδομένων που δεν έχουν ακόμη κατασκευαστεί. Ωστόσο, περισσότερα από τα δύο τρίτα του ποσού, δηλαδή 662 δισεκατομμύρια δολάρια, αφορούν μισθώσεις που δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει. Αυτό σημαίνει ότι, σύμφωνα με τις γενικά αποδεκτές λογιστικές αρχές (GAAP), οι εταιρείες δεν υποχρεούνται να αναγνωρίζουν αυτές τις τεράστιες δεσμεύσεις στους τρέχοντες ισολογισμούς τους.
Για να αποτυπώσουν το μέγεθος της κρυφής αυτής υποχρέωσης, οι αναλυτές της Moody’s, David Gonzales και Alastair Drake, υπολόγισαν ότι τα μη καταγεγραμμένα 662 δισεκατομμύρια δολάρια ισοδυναμούν με το 113% του πιο πρόσφατου προσαρμοσμένου χρέους αυτών των πέντε hyperscalers.
Ο Gonzales δήλωσε στο Fortune ότι «δεν είναι σαν αυτοί οι hyperscalers να έχουν αποφύγει μια υποχρέωση μέσω structuring», χαρακτηρίζοντας τα 662 δισεκατομμύρια δολάρια ως ποσό «που δεν έχει ακόμη εμφανιστεί στον ισολογισμό» και όχι ως ελλείπον. «Ακριβέστερα», πρόσθεσε, «δεν έχουν ακόμη λάβει τις υπηρεσίες που θα ενεργοποιήσουν την υποχρέωση αυτή. Όμως θα τις λάβουν».
Ενδεικτικά, η Alphabet αποκάλυψε σε έγγραφο του τρίτου τριμήνου 2025 ότι είχε «συνάψει μισθώσεις που σχετίζονται κυρίως με κέντρα δεδομένων τα οποία δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει, με μελλοντικές πληρωμές μισθωμάτων ύψους 42,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων, συμπεριλαμβανομένης επιλογής αγοράς που θεωρείται αρκετά βέβαιη ότι θα ασκηθεί, και οι οποίες δεν έχουν ακόμη καταγραφεί στον ενοποιημένο ισολογισμό μας. Οι μισθώσεις αυτές θα ξεκινήσουν μεταξύ 2025 και 2031, με μη ακυρώσιμες περιόδους μίσθωσης από ένα έως 25 έτη».
Η γνωστοποίηση αυτή ακολούθησε αντίστοιχη ανακοίνωση του δεύτερου τριμήνου, όπου η Alphabet ανέφερε ότι είχε «συνάψει μισθώσεις που σχετίζονται κυρίως με κέντρα δεδομένων που δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει, με μελλοντικές πληρωμές μισθωμάτων ύψους 23,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων, οι οποίες δεν έχουν ακόμη καταγραφεί στους ενοποιημένους ισολογισμούς μας. Οι μισθώσεις αυτές θα ξεκινήσουν μεταξύ 2025 και 2031, με μη ακυρώσιμες περιόδους μίσθωσης από ένα έως 25 έτη».
Από το δεύτερο στο τρίτο τρίμηνο, οι μελλοντικές πληρωμές μισθωμάτων, μια μη καταγεγραμμένη αλλά υπαρκτή μελλοντική υποχρέωση, εκτινάχθηκαν από 23,9 δισεκατομμύρια δολάρια σε 42,6 δισεκατομμύρια δολάρια.
Οι Meta, Amazon και Microsoft αρνήθηκαν να σχολιάσουν. Οι Alphabet και Oracle δεν απάντησαν σε σχετικά αιτήματα για κάποιο σχόλιο.
Τι συμβαίνει με αυτές τις μισθώσεις;
Η ρίζα του λογιστικού αυτού φαινομένου βρίσκεται στη μοναδική φύση του hardware τεχνητής νοημοσύνης και στους κανόνες που διέπουν τις εταιρικές μισθώσεις. Ιστορικά, οι μισθώσεις κέντρων δεδομένων στις ΗΠΑ είχαν διάρκεια 10 έως 15 ετών. Ωστόσο, ο υπερσύγχρονος ημιαγωγικός και τεχνολογικός εξοπλισμός που απαιτεί η τεχνητή νοημοσύνη έχει συνήθως ωφέλιμη ζωή μόλις τεσσάρων έως έξι ετών. Ως αποτέλεσμα, οι hyperscalers απαιτούν πλέον βραχύτερες αρχικές περιόδους μίσθωσης με δικαιώματα ανανέωσης. Και, «για να στηριχθεί η επενδυτική λογική των ιδιοκτητών», όπως σημειώνεται στην έκθεση, «οι δομές αυτές συχνά συνοδεύονται από σημαντικές εγγυήσεις εκτός ισολογισμού από τον μισθωτή».
Σύμφωνα με τα Γενικά Αποδεκτά Λογιστικά Πρότυπα (GAAP), μια περίοδος ανανέωσης μίσθωσης περιλαμβάνεται στην υποχρέωση μίσθωσης μόνο εφόσον θεωρείται «εύλογα βέβαιη» – ένα υψηλό κατώφλι που προϋποθέτει πιθανότητα άνω του 70%. (Τα GAAP θεσπίστηκαν τη δεκαετία του 1930, ως απάντηση στο κραχ του 1929 και τη Μεγάλη Ύφεση που ακολούθησε.) Δεδομένης της ακραίας αβεβαιότητας γύρω από τις μελλοντικές στρατηγικές τεχνητής νοημοσύνης και τις τεχνολογικές αναβαθμίσεις, οι τεχνολογικοί κολοσσοί μπορούν να υποστηρίξουν βάσιμα ότι δεν υπάρχει επαρκής βεβαιότητα ανανέωσης, διατηρώντας έτσι το πιθανό κόστος εκτός βιβλίων.
Την ίδια στιγμή, οι ιδιοκτήτες ακινήτων χρειάζονται χρηματοοικονομική ασφάλεια για να επενδύσουν σε εξειδικευμένες εγκαταστάσεις πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων. Για να γεφυρωθεί το χάσμα, οι hyperscalers χρησιμοποιούν σημαντικές εγγυήσεις εκτός ισολογισμού, κυρίως τις λεγόμενες «εγγυήσεις υπολειμματικής αξίας» (Residual Value Guarantees – RVG). Ένα RVG λειτουργεί ως μηχανισμός προστασίας: εάν μια τεχνολογική εταιρεία ακυρώσει ή δεν ανανεώσει τη μίσθωση, οφείλει να καταβάλει στον ιδιοκτήτη τη διαφορά, εφόσον η αγοραία αξία του κέντρου δεδομένων υποχωρήσει κάτω από προσυμφωνημένο επίπεδο.
Ουσιαστικά, τα αμερικανικά GAAP επιτρέπουν την αναβολή αναγνώρισης αυτών των αναμενόμενων υποχρεώσεων RVG. Εκτός εάν θεωρείται «πιθανό» ότι η μίσθωση θα λήξει χωρίς ανανέωση, η ενδεχόμενη υποχρέωση δεν καταγράφεται στον ισολογισμό. Όπως σημειώνει η Moody’s, «εάν μια εταιρεία εκτιμά ότι η ανανέωση είναι πιθανή, αλλά όχι αρκετά βέβαιη, μπορεί να αποφύγει την ταξινόμηση τόσο των περιόδων ανανέωσης της μίσθωσης όσο και της εγγύησης υπολειμματικής αξίας ως υποχρεώσεων».
Η Meta Platforms προσφέρει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σε πρόσφατες καταθέσεις της στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ (SEC), αποκάλυψε μισθώσεις κέντρων δεδομένων που ξεκινούν το 2029 με αρχική δέσμευση περίπου 12,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Παράλληλα, παρείχε RVG με ένα τεράστιο συνολικό όριο 28 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Καθώς η Meta έκρινε ότι οι σχετικές πληρωμές είναι «μη πιθανές», δεν αναγνώρισε καμία υποχρέωση για την εγγύηση αυτή στον ισολογισμό της.
Σε ξεχωριστό βιβλίο γραφημάτων που δημοσιεύθηκε σχεδόν ταυτόχρονα με την έκθεση της Moody’s, ο επικεφαλής οικονομολόγος της Apollo Global Management, Torsten Slok, επιχείρησε να τοποθετήσει τις δαπάνες για data centers σε μακροοικονομικό πλαίσιο. Με τις συνολικές κεφαλαιουχικές δαπάνες να εκτιμώνται σε περίπου 646 δισεκατομμύρια δολάρια, ή περίπου το 2% του ΑΕΠ των ΗΠΑ, το μέγεθος αυτό ισοδυναμεί, όπως σημείωσε ο Slok, με το ΑΕΠ χωρών όπως η Σιγκαπούρη, η Σουηδία και η Αργεντινή. Στο μεταξύ, οι αμυντικές δαπάνες των ΗΠΑ το 2025 ανήλθαν περίπου στα 917 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η Moody’s προειδοποίησε ότι αυτές οι αδιαφανείς λογιστικές πρακτικές συσκοτίζουν τον πραγματικό οικονομικό κίνδυνο που συσσωρεύεται στην καρδιά της τεχνολογικής βιομηχανίας. Παρότι η μίσθωση περιορίζει τις αρχικές κεφαλαιακές δαπάνες, η ανάληψη τόσο εκτεταμένων μελλοντικών δεσμεύσεων μειώνει αισθητά την οικονομική και λειτουργική ευελιξία μιας εταιρείας, ιδίως σε ένα περιβάλλον όπου οι συνθήκες στον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να μεταβληθούν ραγδαία. Επειδή οι υποχρεώσεις αυτές δεν αποτυπώνονται πλήρως στους ισολογισμούς, η Moody’s εξετάζει εναλλακτικές μεθοδολογίες αξιολόγησης για το συγκεκριμένο ζήτημα.
«Η λογιστική υποχρέωση είναι απίθανο να αντικατοπτρίζει ορισμένα εύλογα μελλοντικά σενάρια… Λαμβάνοντας αυτό υπόψη, θα συνεχίσουμε να αξιολογούμε ταμειακά ανοίγματα και προσαρμογές που προσομοιάζουν σε χρέος, καθώς ο χρόνος κυλά και οι ημερομηνίες έναρξης των νέων μισθώσεων πλησιάζουν. Ενδέχεται να προχωρήσουμε σε μη τυπική προσαρμογή του προσαρμοσμένου χρέους της Moody’s, με βάση την εκτίμησή μας για πιθανές μελλοντικές ταμειακές εκροές».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Morgan Stanley: Γιατί το AI δεν είναι φούσκα, αλλά ισχυρή «διαταρακτική δύναμη» – Οι επενδύσεις-μαμούθ 740 δισ. και το ρίσκο
- Το πρώτο ισοζύγιο της AI στην αγορά εργασίας, σύμφωνα με τη Morgan Stanley
- Nvidia: Η επενδυτική έκρηξη του AI μόλις ξεκίνησε, λέει ο Τζένσεν Χουάνγκ