Μπορεί να έχει ανοίξει μια μεγάλη συζήτηση για τις αλλαγές που θα φέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) στον κόσμο, αλλά ο Ruchir Sharma, πρόεδρος της Rockefeller International και συγγραφέας βιβλίου “What Went Wrong With Capitalism”, εκτιμά ότι το μεγαλύτερο ζήτημα για τις οικονομίες δεν είναι η μαζική ανεργία αλλά η μειούμενη προσφορά εργατικού δυναμικού.
Σύμφωνα με τον Sharma, κάθε τεχνολογική επανάσταση δημιούργησε φόβους ότι η καινοτομία θα καταστρέψει θέσεις εργασίας. Παρότι οι φόβοι αυτοί ποτέ δεν επαληθεύτηκαν πλήρως, η Τεχνητή Νοημοσύνη θεωρείται ότι θα φέρει μεγάλες αλλαγές, γιατί μπορεί να εκτελεί πολλές εργασίες όπως οι άνθρωποι, ή και καλύτερα. Ωστόσο, ο Sharma τονίζει ότι η τρέχουσα εμμονή με την AI αγνοεί μια αντίθετη δύναμη που εξελίσσεται με ταχύτητα. Την πτώση του πληθυσμού σε εργάσιμη ηλικία.
Τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, ο αριθμός των χωρών με συρρικνούμενο εργατικό δυναμικό αυξήθηκε από μηδέν σε 55
Συρρίκνωση πληθυσμού
Τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, ο αριθμός των χωρών με συρρικνούμενο εργατικό δυναμικό αυξήθηκε από μηδέν σε 55, συμπεριλαμβανομένων των μεγαλύτερων οικονομιών, και η πτώση επιταχύνεται, καθώς οι οικογένειες κάνουν ακόμη λιγότερα παιδιά από ό,τι αναμενόταν.
Το 2025, ο αριθμός των γεννήσεων στην Κίνα έπεσε στο χαμηλότερο επίπεδο από τη δημιουργία της Λαϊκής Δημοκρατίας το 1949, ενώ στην Ιαπωνία στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1899. Ο Sharma υπογραμμίζει ότι, σε σχέση με τις προβλέψεις πριν από δέκα χρόνια, το παγκόσμιο ποσοστό γονιμότητας φαίνεται ότι θα πέσει κάτω από το επίπεδο σταθεροποίησης του πληθυσμού ήδη από το 2050, δηλαδή 25 χρόνια νωρίτερα από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Αυτό σημαίνει ότι ο παγκόσμιος εργαζόμενος πληθυσμός αναμένεται να κορυφωθεί το 2070, 30 χρόνια νωρίτερα από ό,τι προβλεπόταν.
Παράλληλα, ο Sharma επισημαίνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη ήδη αυξάνει την παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο, κάτι που θα μπορούσε να μειώσει τη συνολική ζήτηση για ανθρώπινη εργασία. Αλλά σε μια περίοδο ταχείας μείωσης του πληθυσμού, τα πλεονεκτήματα της AI είναι πιο πιθανό να μετριάσουν τις επερχόμενες ελλείψεις εργατικού δυναμικού παρά να προκαλέσουν μαζική ανεργία.
Τι συνέβη στο παρελθόν
Ο Sharma υπενθυμίζει ότι οι προηγούμενες τεχνολογικές επαναστάσεις δεν «σκότωσαν» θέσεις εργασίας αλλά βιομηχανίες. Τον 19ο αιώνα οι μηχανές οδήγησαν τους εργάτες από τα χωράφια στα εργοστάσια και από τα εργοστάσια στις υπηρεσίες.
Στη δεκαετία του 1910, καθώς το αυτοκίνητο αντικατέστησε το άλογο, οι αρματηλάτες έγιναν οδηγοί φορτηγών και ταξί. Τη δεκαετία του 1970, τα αυτόματα ταμεία επέτρεψαν στις τράπεζες να μειώσουν τα κόστη, να ανοίξουν περισσότερα υποκαταστήματα και να προσλάβουν περισσότερους ταμίες.
Από τη δεκαετία του 1990, σύμφωνα με μια εκτίμηση, το διαδίκτυο κατέστησε περιττές περίπου 3,5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ, δημιουργώντας ταυτόχρονα 19 εκατομμύρια νέες.
Τι θα συμβεί στο μέλλον
Ο Sharma παραδέχεται ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να είναι πολύ πιο «διαταρακτική». Μια πρόβλεψη θέτει το μέγιστο «διεθνώς αξιοποιήσιμο» εργατικό δυναμικό για AI και ρομπότ ανθρωποειδή στα 4 δισεκατομμύρια θέσεις εργασίας παγκοσμίως.
Παρ’ όλα αυτά, μέχρι στιγμής, η AI δεν αντικαθιστά τους ανθρώπους σε ανησυχητικό ρυθμό. Τα ποσοστά ανεργίας βρίσκονται σε πολυετή χαμηλά τόσο παγκοσμίως όσο και στις ΗΠΑ, ηγέτιδα χώρα της AI. Στην Ιαπωνία, η ανεργία μειώνεται και η συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό αυξάνεται, παρά την ταχεία αύξηση των ρομπότ στη χώρα.
Ο Sharma σημειώνει ότι είναι πάντα πιο εύκολο να δούμε ποιες θέσεις εργασίας κινδυνεύουν σήμερα παρά να φανταστούμε τις δουλειές του μέλλοντος. Περίπου το ένα τρίτο των νέων θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ είναι τύποι που δεν υπήρχαν πριν από 25 χρόνια.
Σήμερα, η αλλαγή ευνοεί εργαζόμενους που γνωρίζουν πώς να δημιουργούν υποδομές για AI ή να τη χρησιμοποιούν ως εργαλείο. Νέοι τίτλοι εργασίας για δημιουργούς περιεχομένου AI, διαχειριστές προϊόντων, μηχανικούς και σχεδιαστές συστημάτων φαίνεται να υπερκαλύπτουν τις απώλειες στις παραδοσιακές κατηγορίες θέσεων εργασίας.
Ακόμα και αν προκύψουν αναταράξεις, ο Sharma υπογραμμίζει ότι οι άνθρωποι δεν θα μείνουν αδρανείς. «Καθώς οι θέσεις εργασίας απειλούνται από την AI, οι άνθρωποι θα απαιτήσουν από τις κυβερνήσεις να επιβραδύνουν την πρόοδό της».
Η σημασία των εργαζομένων
Για τον Sharma, η δημογραφία παραμένει ο πιο σημαντικός παράγοντας οικονομικής ανάπτυξης. Καμία οικονομία δεν αναπτύχθηκε γρήγορα χωρίς την ώθηση ενός αυξανόμενου εργατικού δυναμικού.
Πλέον, πολλές χώρες προσπαθούν να προλάβουν τις αρνητικές επιπτώσεις της πτώσης του πληθυσμού. Προσφέρουν οικονομικά κίνητρα για περισσότερα παιδιά, παρατείνουν την εργασία των ηλικιωμένων και ενθαρρύνουν περισσότερες γυναίκες να ενταχθούν στην αγορά εργασίας.