Έτερος Εγώ, 17 Κλωστές και τώρα Ριφιφί… Εάν υπήρχε κάποιος όρος που να μπορούσε να προσδιορίσει το σύμπαν του Σωτήρη Τσαφούλια, ίσως το μάλλον αδόκιμο (και λίγο marvel-based): «Tsafouliaverse» να ταίριαζε γάντι. Αναμφίβολα, ρίχνοντας μια πιο προσεκτική ματιά στις εξαιρετικά πετυχημένες δουλειές του γνωστού σκηνοθέτη, μπορούμε εύκολα να ανιχνεύσουμε διακριτές κοινές συνιστάμενες… Ήρωες καθημερινοί που φλερτάρουν με το τραγικό και που μοιάζουν λες και οι Μοίρες έχουν «υφάνει» την πορεία τους, αλλά και προσωπικότητες έντονες που συχνά ακροβατούν ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι και γίνονται έρμαια των πράξεων τους. Έννοιες αλληλένδετες όπως η απώλεια, η απόγνωση, η κοινωνική αδικία, η εκδίκηση και η άνιση πάλη απέναντι σε ένα αδηφάγο σύστημα, αποτελούν επίσης χαρακτηριστικά γνωρίσματα στις σειρές του γνωστού σκηνοθέτη, που παράλληλα λειτουργούν ως ένα πολύπλευρο «ταξίδι» στην ανθρώπινη ψυχοσύνθεση, αλλά και ως ένα δυνατό κοινωνικό σχόλιο για μια πραγματικότητα που δεν είναι πασπαλισμένη με glamour και χρυσόσκονη, αλλά είναι απτή, «καθημερινή» και μας αφορά όλους.
Πέραν όμως των παραπάνω θεματικών, αυτό που καθιστά το εν λόγω σύμπαν τόσο ξεχωριστό είναι η έμφαση που δίνει ο Σωτήρης Τσαφούλιας και το τεχνικό team που τον πλαισιώνει στη λεπτομέρεια και στην προσεκτική παραγωγή, σε σημείο τέτοιο που ξεφεύγει από τα όρια της ελληνικής πραγματικότητας. Τα τελευταία χρόνια και με την πολύτιμη υποστήριξη της COSMOTE TV, ο Σωτήρης Τσαφούλιας καταφέρνει να επαναπροσδιορίσει τα όρια και τις συνθήκες της ελληνικής μυθοπλασίας, «απογειώνοντας» την σε levels που δύσκολα μπορούν να φτάσουν άλλες τηλεοπτικές παραγωγές. Το Ριφιφί που φέρει την υπογραφή της δημιουργικής πένας των Βασίλη Ρίσβα και Δήμητρας Σακαλή, αποτελεί ενδεχομένως μια από τις πιο τολμηρές παραγωγές που έχουμε δει ποτέ στα ελληνικά δρώμενα και στην πρόσφατη αποκλειστική προβολή που έγινε για τους εκπροσώπους του Τύπου στο «αρχηγείο» της COSMOTE TV, απλώς διαπιστώσαμε όλους εκείνους τους λόγους που θέλουν το Ριφίφι να αποτελεί μια σειρά «masterpiece» που θα… αφήσει ιστορία!
Ένα ανθρωποκεντρικό heist-series!
Το story του Ριφιφί παρουσιάζει τον μελαγχολικό Νίκο (Βασίλης Χαραλαμπόπουλος), τον «αιώνιο έφηβο» Βάκη (Πάνος Βλάχος) και τον πληγωμένο Μιχάλη (Προμηθέας Αλειφερόπουλος), τρεις άντρες που δεν γνωρίζονται μεταξύ τους, μέχρι που εισβάλλει στη ζωή τους η Όλγα (Ευαγγελία Μουμούρη). Η μοναχική και μυστηριώδης γυναίκα τους προσεγγίζει με μία σκοτεινή και ριψοκίνδυνη πρόταση. Θα την ακολουθήσουν στο σχέδιό της; Το πρωταγωνιστικό καστ συμπληρώνουν ο Χρήστος Χατζηπαναγιώτης στον ρόλο του Μανώλη, του αφοσιωμένου φίλου της Όλγας, ο Βλαδίμηρος Κυριακίδης και ο Δήμος Γιγαντάκης στους ρόλους των παιδικών φίλων Αντώνη και Αργύρη, αντίστοιχα. Όλοι μαζί θα συνθέσουν ένα φαινομενικά αταίριαστο team που θα κληθεί να φέρει εις πέρας μια περίτεχνη ληστεία που όμοια της δεν έχε συμβεί ποτέ ξανά στα ελληνικά χρονικά.
Το σενάριο του Ριφιφί είναι εμπνευσμένο από ένα αληθινό γεγονός και μας μεταφέρει στα ένδοξα (κατά πολλούς) 90s και συγκεκριμένα το 1992. Μια ληστεία με τη μέθοδο του Ριφιφί στην τράπεζα Εργασίας, συνταράζει την ελληνική κοινωνία και κάνει τις αστυνομικές αρχές να εξαπολύουν ένα ανθρωποκυνηγητό για να βρουν τους ενόχους. Η ληστεία στο υποκατάστημα της Τράπεζας Εργασίας στον Νέο Κόσμο της Αθήνας, το τριήμερο 19-21 Δεκεμβρίου 1992, αποτελεί μέχρι σήμερα το κορυφαίο εγκληματολογικό μυστήριο της Ελλάδας. Οι δράστες, με αξιοσημείωτη μηχανική αρτιότητα και προσεκτικές κινήσεις, κατάφεραν να σκάψουν ένα τούνελ μήκους περίπου 23 μέτρων ξεκινώντας από την κοίτη του υπογειοποιημένου ποταμού Ιλισού. Η σήραγγα, που διέθετε υποστυλώματα και ράγες με βαγόνι για την απομάκρυνση των τόνων μπάζων, τους οδήγησε ακριβώς κάτω από το θησαυροφυλάκιο. Αφού τρύπησαν τον ισχυρό τοίχο, παραβίασαν περισσότερες από 300 θυρίδες, αποκομίζοντας λεία που υπολογίστηκε στα 5 δισεκατομμύρια δραχμές της εποχής. Το έγκλημα χαρακτηρίστηκε ως το «ριφιφί του αιώνα», όχι μόνο λόγω του τεράστιου ποσού, αλλά και επειδή οι δράστες, δεν ταυτοποιήθηκαν ούτε συνελήφθησαν ποτέ, αφήνοντας την υπόθεση ανεξιχνίαστη μέχρι σήμερα.
Αυτό είναι το αληθινό γεγονός πάνω στο οποίο βασίζεται το Ριφιφί και η σειρά της COSMOTE TV με δημιουργικό όχημα τη μυθοπλασία επιχειρεί να ρίξει φως στα αίτια, στα κίνητρα και στους πρωταγωνιστές, στους ανθρώπους εκείνους που σε ένα fictional σύμπαν θα μπορούσαν προβούν σε αυτό το πραγματικά συγκλονιστικό έγκλημα. Ωστόσο, οι δημιουργοί της σειράς δεν επιχειρούν να εστιάσουν αποκλειστικά στο καθαυτό γεγονός της ληστείας, έχοντας ως στόχο τους ενδεχομένως να δημιουργήσουν ένα αρκετά ενδιαφέρον (και σίγουρα πολύ διασκεδαστικό) heist series. Το Ριφιφί πρόκειται ουσιαστικά για μια σειρά που κάνει focus στους ανθρώπους, στις δικές τους προσωπικές ιστορίες, στα βάσανα, στα εμπόδια και στις αγωνίες που τους μεταμορφώνουν από απλούς ανθρώπους της διπλανής πόρτας, σε ανώτερες υπάρξεις που ξεπερνούν τους εαυτούς τους. Στην αντίθετη περίπτωση άλλωστε, δεν θα ήταν μια σειρά μυθοπλασίας αλλά ένα καλογυρισμένο ντοκιμαντέρ.
Περιγράφοντας την εμπειρία που είχα παρακολουθώντας τα δύο πρώτα επεισόδια, δεν σας κρύβω ότι… η συγκινησιακή μου φόρτιση ήταν πολύ έντονη (ίσως γιατί κάποια προσωπικά βιώματα και κοντινών μου ανθρώπων, με οδήγησαν στο μονοπάτι της ταύτισης με τους ήρωες). Στο πρώτο επεισόδιο που ξετυλίγεται το κουβάρι των κινήτρων που ωθούν τους κεντρικούς πρωταγωνιστές, καλό θα ήταν να έχετε μερικά χαρτομάντηλα δίπλα σας γιατί θα δείτε έντονα φορτισμένες σκηνές που αποτελούν «γροθιά στο στομάχι». Οι ερμηνείες των ηθοποιών είναι πραγματικά μαεστρικές, αποτυπώνοντας το πένθος, την απόγνωση, την αντίδραση, τον εγκλωβισμό στο παρελθόν, το έλλειμμα δικαιοσύνης, την εκδίκηση και αλλά themes που υποδεικνύουν ότι σε καμία περίπτωση δεν έχουμε να κάνουμε με ένα «ανάλαφρο» story. Η αναφορά στο «τούνελ» που σκάβουν οι πρωταγωνιστές δεν είναι απλώς τεχνική λεπτομέρεια ή ένα αφηγηματικό μέσο, αλλά ένας ισχυρός δημιουργικός συμβολισμός στη σειρά. Εκπροσωπεί την κρυφή, επίπονη διαδρομή, την κατάδυση στο παρελθόν και την αντιπαράθεση με το «σύστημα». Και ναι το χιούμορ υπάρχει (το εκπληκτικό δίδυμο Γιγαντάκη – Κυριακίδη δίνει ρεσιτάλ), λειτουργώντας πολλές φορές με τρόπο λυτρωτικό που καθαρίζει τις ψυχές και χαρίζει μια νότα αισιοδοξίας, δημιουργώντας έτσι με τρόπο περίτεχνο ένα συναισθηματικό rollercoaster που σπάει την τραγικότητα που περιβάλλει τις ζωές των ηρώων.
Εκεί όμως που η σειρά είναι πραγματικά «unique», είναι στην εντυπωσιακή αναπαράσταση της εποχής των 90s. Από τους πολυσύχναστους δρόμους της Αθήνας, μέχρι το εσωτερικό των σπιτιών, τα οχήματα και τον ρουχισμό, όλα έχουν αναπαραχθεί στην εντέλεια, ζωντανεύοντας τον κόσμο μας ακριβώς όπως ήταν τριάντα χρόνια πριν. Ένα viewmaster αφημένο σε ένα παιδικό κομοδίνο με σουηδικό ξύλο, το πράσινο λεωφορείο που έκανε το δρομολόγιο Πειραιάς – Σύνταγμα, το λούνα παρκ με την χαρακτηριστική μπαλαρίνα, τα γυναικεία κουρέματα, το παλιό Καραϊσκάκη, τα ρουστίκ έπιπλα, τους υπολογιστές… «μπαούλα», τα «hot» ημερολόγια τοίχου, τα «μυθικά» πλαστικά τάπερ της Tupperware, το κάπνισμα στις δημόσιες υπηρεσίες, οι λαχταριστές πάστες αμυγδάλου στο ζαχαροπλαστείο, οι μηχανές «παπάκια» και η Ρίτα Σακελαρίου, αποτελούν αυτές τις μικρές – μικρές λεπτομέρειες που μας ταξιδεύουν πίσω σε μια εποχή που μοιάζει τόσο μακρινή όσο και κοντινή ταυτόχρονα. To Ριφιφί θα μπορούσε κάλλιστα να χαρακτηριστεί ως μια χρονομηχανή των 90s και πράγματι η παραγωγή έδωσε τον καλύτερο της εαυτό, προσέχοντας ακόμη και την παραμικρή λεπτομέρεια. Τα δε locations που σχετίζονται με τη δημιουργία του τούνελ που οδηγεί στις θυρίδες και θα δούμε στα επόμενα επεισόδια, αφορούσαν σε γυρίσματα κάτω από εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες, που περιλάμβαναν από την κοίτη του Ιλισού μέχρι ένα εγκαταλελειμμένο λατομείο στο Λαύριο, με τους συντελεστές μάλιστα να μας αποκαλύπτουν στο Q&A που ακολούθησε ότι την επόμενη των γυρισμάτων όλα τα θέατρα τους ήταν κλειστά, καθώς οι περισσότεροι είχαν… κρυώσει.
Δεν θα ήθελα σε αυτό το σημείο να σας πω περισσότερα, καθώς οι λέξεις είναι μάλλον φτωχές για να περιγράψουν το τεράστιο επίπεδο της δουλειάς που έχει συντελεστεί (καλό άλλωστε θα ήταν να το απολαύσετε μόνοι σας). Ωστόσο, στην αφήγηση πέραν της ληστείας περιλαμβάνεται και μια ακόμη ιστορία που λειτουργεί ως ένας side-story κινητήριος μοχλός (ειδικότερα της Όλγας, της ηρωίδας που υποδύεται η Ευαγγελία Μουμούρη) και η οποία είναι «πραγματική», καθώς συνέβη στις αρχές του 2000, συγκλονίζοντας και αυτή με τη σειρά της την ελληνική κοινωνία.
Όταν την ιστορία την γράφουν οι… παρέες!
Μετά το πέρας των επεισοδίων μας δόθηκε η ευκαιρία να συζητήσουμε εφ’ όλης της ύλης με τους πρωταγωνιστές, καθώς στο αμφιθέατρο της COSMOTE TV βρέθηκαν εκτός από τον σκηνοθέτη Σωτήρη Τσαφούλια και την υπεύθυνη παραγωγής Φαίη Τσιτσιπή, οι Ευαγγελία Μουμούρη (Όλγα), Βασίλης Χαραλαμπόπουλος (Νίκος), Πάνος Βλάχος (Βάκης), Προμηθέας Αλειφερόπουλος (Μιχάλης), Χρήστος Χατζηπαναγιώτης (Μανώλης) και Βλαδίμηρος Κυριακίδης (Αντώνη). Οι γνωστοί και αγαπημένοι ηθοποιοί μας έδωσαν μια καλή γεύση από το «παρείστικο» και οικογενειακό κλίμα που επικρατούσε στα γυρίσματα. Συνομιλώντας με τους συντελεστές αυτό που εύκολα μπορούσες να διαπιστώσεις ότι την ιστορία την γράφουν οι παρέες και πράγματι, αυτή η παρέα είναι γεννημένη για να γράψει ιστορία.
Το κυρίαρχο θέμα δεν θα μπορούσε να είναι άλλο από τη μοναδική συνεργασία και τις ξεχωριστές σχέσεις που ανέπτυξαν μεταξύ τους οι συντελεστές. Η Ευαγγελία Μουμούρη τόνισε πως το τελικό αποτέλεσμα απέκτησε μία «δική του οντότητα» που ξεπέρασε τα όνειρα των δημιουργών, ενώ αυτό που θα μείνει είναι η διαδικασία και οι σχέσεις των ανθρώπων. Ο δε Βασίλης Χαραλαμπόπουλος από την πλευρά του περιέγραψε την τέχνη ως κάτι που «πηγάζει μέσα από την ψυχή» και είναι όνειρο να βλέπεις την πραγματοποίησή του. Ο σκηνοθέτης, Σωτήρης Τσαφούλιας, σχολιάζοντας το κλίμα που επικράτησε στα γυρίσματα εξήγησε τη δική του φιλοσοφία, αποκρούοντας τις απόψεις περί έλλειψης «μεγάλων» ηθοποιών: «Μεγάλοι ηθοποιοί υπάρχουν σε όλες τις εποχές». Όπως εξήγησε, η δική του συμβολή είναι να δίνει «αγάπη και χώρο» στους ηθοποιούς, ώστε να απομακρύνει τα εμπόδια που κρύβουν το ταλέντο τους.
Παράλληλα, ο Προμηθέας Αλειφερόπουλος επιβεβαίωσε το εξαιρετικό κλίμα, εξάρoντας το ταλέντο του Τσαφούλια να φτιάχνει «πολύ ωραίες παρέες», ενώ ειδική συγκινητική αναφορά έγινε στον Δήμο Γιγαντάκη, ο οποίος αποδείχθηκε ένας πραγματικός «γίγαντας», καθώς όπως μας αποκάλυψε ο Βλαδίμηρος Κυριακίδης (που τον θεωρεί πλέον «αδελφό του), έδωσε μια συγκλονιστική μάχη στα γυρίσματα, αντιμετωπίζοντας πολλαπλές δυσκολίες λόγω προβλημάτων υγείας με χιούμορ και αυταπάρνηση. Μάλιστα, όπως έγινε γνωστό ο Δήμος Γιγαντάκης είχε όντως προσαχθεί το 1992 όταν συνέβη η ληστεία, καθώς λόγω του νανισμού του, οι αστυνομικές αρχές τον… θεώρησαν ύποπτο (είχε… άλλοθι φυσικά καθώς την ώρα της ληστείας βρισκόταν σε γυρίσματα γνωστής εκπομπής της εποχής).
Πέρα από την πλοκή του εγκλήματος, οι συντελεστές ξεκαθάρισαν και σχολίασαν το βαθύτερο κίνητρο των ηρώων. Άλλωστε, από τις πρώτες στιγμές της σειράς φαίνεται ότι η ληστεία δεν ήταν αυτοσκοπός, αλλά η αντίδραση ανθρώπων που βρέθηκαν «στην άκρη» λόγω κοινωνικής αδικίας. Ο Βασίλης Χαραλαμπόπουλος χαρακτήρισε τη ληστεία ως μια «κραυγή» των χαρακτήρων απέναντι στα εμπόδια που βάζει το «σύστημα» στη δυνατότητα να ζήσουν μια απλή και όμορφη ζωή. Για την Ευαγγελία Μουμούρη, το Ριφιφί είναι το αποτέλεσμα μιας ένωσης ανθρώπων που έχουν βρεθεί «στην άκρη» λόγω της αδικίας που έχουν ζήσει. Ειδικά ο δικός της ρόλος, η Όλγα, παλεύει για να βρει δικαιοσύνη για μια άλλη αληθινή ιστορία (γύρω στο 2000) και να μπορέσει επιτέλους να πενθήσει.
Στη συνέχεια, ο Σωτήρης Τσαφούλιας θέλησε να εμβαθύνει περαιτέρω στις πράξεις τους: «Ουσιαστικά χτυπάνε την αξιοπρέπεια της Τράπεζας, εκεί που τους χτύπησε [το σύστημα]». Παράλληλα, ο Προμηθέας Αλειφερόπουλος πρόσθεσε έναν συμβολισμό, λέγοντας πως η συλλογική πράξη τους χτυπά το λάθος κέντρο της σύγχρονης κοινωνίας που συνηθίζει να τοποθετεί το χρήμα ως προτεραιότητα αντί για τον άνθρωπο. Αναφερόμενος μάλιστα σε ένα γνωστό απόφθεγμα του Μπρέχτ, ο «Μιχάλης» του Ριφίφι αναφέρθηκε ότι μερικές φορές μεγαλύτερο αδίκημα και από τη ληστεία μιας τράπεζας, είναι η ίδρυσή της…
Όπως βέβαια μας εκμυστηρεύτηκε η παραγωγός Φαίη Τσιτσιπή, η αναβίωση του 1992 αποτέλεσε μια μεγάλη πρόκληση. Σύμφωνα με την κυρία Τσιτσιπή, η παραγωγή χρησιμοποίησε πραγματικές τοποθεσίες (real locations) για να επιτύχει τον ρεαλισμό. Τα γυρίσματα στα τούνελ και τα «λαγούμια», που συνδύασαν τέσσερις διαφορετικούς χώρους (από τον Ιλισό μέχρι το Κορωπί), ήταν εξαιρετικά δύσκολα, με τον Χρήστο Χατζηπαναγιώτη και τον Πάνο Βλάχο να τονίζουν πως η ολοκλήρωσή τους απαιτούσε την απόλυτη αφοσίωση όλων των συντελεστών. Ο ρεαλισμός της εποχής, όμως, κρύφτηκε και στις λεπτομέρειες. Ο Βλαδίμηρος Κυριακίδης και η Ευαγγελία Μουμούρη συγκινήθηκαν βλέποντας αντικείμενα των 90s, όπως τα σπάνια props της σκηνογραφίας, το ημερολόγιο της εποχής, αλλά και το πράσινο λεωφορείο Σύνταγμα-Πειραιά. Ειδικότερα, o Βασίλης Χαραλαμπόπουλος με χιούμορ αναφέρθηκε στα θρυλικά τάπερ της Tupperware, θυμίζοντας πως κάθε κομμάτι στη σειρά λειτουργεί ως προσωπική ανάμνηση για τους συντελεστές, κάνοντας τη ένα γοητευτικό ταξίδι στον χρόνο για όλους.
Μια δημιουργική κραυγή για αξιοπρέπεια…
Το «Ριφιφί» τελικά είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό heist-series υψηλών προδιαγραφών. Είναι η «Κραυγή» μιας ομάδας ανθρώπων που, μέσα από ένα αριστοτεχνικό έγκλημα, αναζητούν την αξιοπρέπεια που τους στέρησε το σύστημα. Ο Σωτήρης Τσαφούλιας, με τη χαρακτηριστική του φιλοσοφία, δημιούργησε μια εκπληκτική «παρέα» ηθοποιών που δίνουν ερμηνείες-γροθιά στο στομάχι (με τον Δήμο Γιγαντάκη να λάμπει ως υπόδειγμα αυταπάρνησης). Παράλληλα, η παραγωγή μάς ταξιδεύει αριστοτεχνικά στα 90s, αναβιώνοντας με νοσταλγική ακρίβεια κάθε λεπτομέρεια, λειτουργώντας ως η τέλεια «χρονομηχανή» για μια εποχή που αγαπούμε όλοι (ακόμη και όσοι δεν έζησαν σε αυτή). Το τελικό αποτέλεσμα είναι ένα «masterpiece» που συνδέει την μεγαλύτερη ανεξιχνίαστη ληστεία του 20ού αιώνα με τη δική μας διαχρονική ανάγκη για δικαιοσύνη. Μία σειρά που επιβεβαιώνει πως η ελληνική μυθοπλασία μπορεί να αγγίξει διεθνή επίπεδα, όταν την ιστορία γράφουν οι σωστές, δεμένες ομάδες και υπάρχει φυσικά το κατάλληλο back-up.
Δεν χρειάζεται να πούμε περισσότερα… στις 15/12 συντονιστείτε στην COSMOTE TV και ετοιμάστε για μια σειρά που θα κάνει «Ριφιφί» στις καρδιές σας!