Πόσες ώρες την ημέρα είναι «πολλές» για ένα παιδί μπροστά σε μια οθόνη; Το ερώτημα απασχολεί εδώ και χρόνια γονείς και ειδικούς, όμως μια νέα μεγάλη διεθνής μελέτη επαναφέρει τη συζήτηση, καθώς εντοπίζει σύνδεση ανάμεσα στον αυξημένο χρόνο χρήσης ψηφιακών συσκευών και μια σειρά από λιγότερο ευνοϊκά αναπτυξιακά αποτελέσματα.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο JAMA Pediatrics και εξετάστηκε από τον Guardian, αποτελεί μια ευρεία ανασκόπηση προηγούμενων ερευνών και περιλαμβάνει στοιχεία για περίπου 2,8 εκατομμύρια παιδιά από 64 χώρες. Οι ερευνητές εξέτασαν τη σχέση του χρόνου που περνούν τα παιδιά σε ψηφιακές δραστηριότητες, όπως gaming, social media και streaming, με διαφορετικές πλευρές της ανάπτυξής τους.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι όσο αυξάνεται η έκθεση σε οθόνες, τόσο συχνότερα εμφανίζονται συσχετίσεις με χαμηλότερες επιδόσεις στη μάθηση και λιγότερο ευνοϊκά αποτελέσματα στη γλωσσική ανάπτυξη. Παράλληλα, η υψηλότερη χρήση συνδέθηκε με περισσότερες συναισθηματικές, συμπεριφορικές και κοινωνικές δυσκολίες.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια. Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι οι οθόνες προκαλούν από μόνες τους αυτά τα προβλήματα. Οι ερευνητές και οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η σχέση είναι πιο σύνθετη. Το είδος της δραστηριότητας, το περιεχόμενο που παρακολουθεί ένα παιδί, η ηλικία του και το οικογενειακό περιβάλλον παίζουν, επίσης, ρόλο. Επιπλέον, σημαντικό μέρος των διαθέσιμων ερευνών βασίζεται σε παρατηρησιακά δεδομένα, επομένως δεν μπορεί να αποδειχθεί εύκολα σχέση αιτίας- αποτελέσματος.
Και αυτό ίσως είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της συζήτησης, καθώς δεν είναι όλες οι οθόνες ίδιες. Προηγούμενη μετα-ανάλυση στο JAMA Pediatrics έχει δείξει ότι η μεγαλύτερη διάρκεια χρήσης συνδέεται αρνητικά με τις γλωσσικές δεξιότητες, ενώ η χρήση ποιοτικού, εκπαιδευτικού περιεχομένου και η παρακολούθηση μαζί με τον γονέα συνδέονται με καλύτερα αποτελέσματα.
Έτσι, το ερώτημα για τους γονείς δεν είναι πλέον μόνο «πόση ώρα βλέπει οθόνη το παιδί;», αλλά και τι κάνει σε αυτή την οθόνη και τι χάνει όσο βρίσκεται μπροστά της. Χρόνος για παιχνίδι, διάβασμα, συζήτηση, ύπνο και επαφή με άλλους ανθρώπους ανταγωνίζεται αναπόφευκτα τον χρόνο που καταλαμβάνουν οι ψηφιακές συσκευές.
Η νέα έρευνα δεν σημαίνει ότι οι οθόνες πρέπει να εξαφανιστούν από την καθημερινότητα των παιδιών. Δείχνει, όμως, ότι η ποιότητα, η διάρκεια και ο τρόπος χρήσης τους αξίζει να αποτελούν μέρος της συζήτησης, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου κινητά, tablets και streaming έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της παιδικής καθημερινότητας.