Παιδιά που δεν ξέρουν να χρησιμοποιούν βιβλία: Το ανησυχητικό εύρημα έρευνας

• Πολλά παιδιά δυσκολεύονται με βασικές δεξιότητες, όπως το γύρισμα σελίδων σε βιβλίο.

• Η υπερβολική έκθεση σε οθόνες συνδέεται με αναπτυξιακές και ψυχικές δυσκολίες.

• Τα σχολεία λαμβάνουν μέτρα, αλλά ο καθοριστικός ρόλος παραμένει στο σπίτι.

Ένα ανησυχητικά μεγάλο ποσοστό παιδιών που μόλις ξεκινούν το σχολείο φαίνεται να μην κατανοεί καν πώς λειτουργεί ένα βιβλίο.

Σε νέα έρευνα που πραγματοποίησε η βρετανική φιλανθρωπική οργάνωση Kindred Squared σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, οι δάσκαλοι εκτίμησαν ότι σχεδόν το ένα τρίτο των παιδιών στην τάξη reception —το αντίστοιχο του προνηπίου— δεν γνώριζε πώς να χρησιμοποιεί σωστά ένα βιβλίο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, παιδιά επιχειρούσαν ακόμη και να σύρουν ή να «πατήσουν» τις σελίδες, όπως θα έκαναν σε μια οθόνη smartphone, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Sky News.

Αν και ακούγεται απίστευτο, δεν είναι η πρώτη φορά που καταγράφεται αυτό το παράδοξο φαινόμενο. Οι ερευνητές της Kindred Squared ξεχωρίζουν τη «χρήση» των βιβλίων από την αναγνωστική ικανότητα, εστιάζοντας στο αν ένα παιδί κατανοεί ενστικτωδώς πώς να γυρίζει τις σελίδες, αντί να προσπαθεί να αλληλεπιδρά μαζί τους σαν να πρόκειται για οθόνη αφής. Παρότι το 44% των γονέων θεωρεί ότι αυτό είναι μια δεξιότητα που τα παιδιά θα έπρεπε ήδη να διαθέτουν, η πραγματικότητα —σύμφωνα με 1.000 εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στην έρευνα— είναι ότι το 28% των παιδιών δεν την έχει.

Οι εκπαιδευτικοί ανέφεραν επίσης ότι περίπου το ένα τέταρτο των παιδιών δεν είχε ακόμη εκπαιδευτεί στη χρήση της τουαλέτας και δεν μπορούσε να φάει ή να πιει μόνο του. Η έρευνα επικεντρώθηκε γενικότερα στην «ετοιμότητα για το σχολείο», πέρα από την ανάγνωση.

Τα ευρήματα αυτά αντικατοπτρίζουν με ζοφερό τρόπο το πώς τα smartphones έχουν κατακλύσει την καθημερινότητά μας και εντείνουν τις ανησυχίες για τον αντίκτυπο του χρόνου οθόνης στην παιδική ανάπτυξη. Οι ίδιοι οι γονείς είναι συχνά εθισμένοι στις συσκευές τους και μεταφέρουν αυτές τις συνήθειες στα παιδιά τους, δημιουργώντας ολόκληρες γενιές από τα λεγόμενα «iPad babies».

Ισχυρή σύνδεση μεταξύ αυξημένου χρόνου οθόνης και διαγνώσεων ΔΕΠΥ έχει καταγραφεί, για παράδειγμα, σε μελέτη που παρακολούθησε παιδιά προεφηβικής ηλικίας επί τέσσερα χρόνια. Για παιδιά τεσσάρων ετών και κάτω, έρευνα του 2023 διαπίστωσε ότι όσα περνούσαν αρκετές ώρες την ημέρα μπροστά σε οθόνες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να μην κατακτήσουν βασικά αναπτυξιακά ορόσημα, όπως αυτά που σχετίζονται με τη γλώσσα, την κοινωνικότητα και τη λεπτή κινητικότητα.

Άλλη μελέτη συνέδεσε τη χρήση οθονών αφής από νήπια με μακροπρόθεσμα προβλήματα στη ρύθμιση των συναισθημάτων. Παράλληλα, έρευνα σε παιδιά έως 12 ετών έδειξε ότι όσο μικρότερη ήταν η ηλικία στην οποία απέκτησαν smartphone, τόσο μεγαλύτερος ήταν ο κίνδυνος παχυσαρκίας, στέρησης ύπνου και κατάθλιψης.

Την ίδια στιγμή, η τεχνητή νοημοσύνη —στην οποία οι τεχνολογικοί κολοσσοί επενδύουν εκατομμύρια για να τη φέρουν μέσα στα σχολεία— προσθέτει μια νέα διάσταση κινδύνου στις ήδη εθιστικές συσκευές. Πολλά παιδιά και έφηβοι αναπτύσσουν σχέσεις με AI «συντρόφους», ενώ ορισμένοι γονείς ηρεμούν τα παιδιά τους αφήνοντάς τα να μιλούν επί ώρες με φωνητικά AI chatbots.

Οι ανησυχίες αυτές έχουν οδηγήσει ορισμένα σχολεία να απαγορεύσουν πλήρως τα smartphones. Αν και οι εκπαιδευτικοί αναφέρουν ότι τέτοια μέτρα έχουν ήδη βελτιώσει το κλίμα στα σχολεία, δεν μπορούν να ελέγξουν το πώς οι γονείς επιτρέπουν τη χρήση των συσκευών στο σπίτι — κάτι που, όπως δείχνει η νέα έρευνα, παραμένει το βασικό πρόβλημα.