Η φαρμακευτική αγωγή με διεγερτικά αποτελεί μια συνηθισμένη θεραπευτική επιλογή για πολλά παιδιά με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας, γνωστή ως ΔΕΠΥ. Τα φάρμακα αυτά μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στην αντιμετώπιση της απροσεξίας και της υπερκινητικότητας, συνοδεύονται όμως και από πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως μειωμένη όρεξη και αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
Μια διαφορετική προσέγγιση που προσελκύει ενδιαφέρον είναι οι ψηφιακές θεραπείες που βασίζονται σε παιχνίδια. Πρόκειται για ειδικά σχεδιασμένα προγράμματα που επιδιώκουν να εκπαιδεύσουν συγκεκριμένες γνωστικές λειτουργίες.
Το ερώτημα είναι πόσο αποτελεσματικά είναι. Μέχρι στιγμής, τα ερευνητικά αποτελέσματα είναι ανάμεικτα.
Μια νέα μελέτη χωρίς σαφή υπεροχή
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026, με τη συμμετοχή του Νοσοκομείου Παίδων της Σεντζέν στην Κίνα, ερευνητές εξέτασαν ένα πρόγραμμα γνωστικής εκπαίδευσης σε 105 παιδιά ηλικίας 6 έως 12 ετών με ΔΕΠΥ.
Το πρόγραμμα, με την ονομασία IBT-AC01, περιλάμβανε εννέα διαφορετικές δοκιμασίες, σχεδιασμένες να ενισχύσουν την επιλεκτική προσοχή, την εργαζόμενη μνήμη, τον έλεγχο των παρορμητικών αντιδράσεων και τη γνωστική ευελιξία.
Τα παιδιά της ομάδας παρέμβασης χρησιμοποιούσαν το λογισμικό για 25 λεπτά την ημέρα, πέντε ημέρες την εβδομάδα, επί τέσσερις εβδομάδες. Η ομάδα ελέγχου ασχολούνταν με παιχνίδια αναζήτησης λέξεων.
Στο συνολικό δείγμα, το πρόγραμμα δεν εμφάνισε στατιστικά σημαντική υπεροχή έναντι της ομάδας ελέγχου, ούτε στην επίδοση στο τεστ προσοχής TOVA ούτε στη συνολική βαθμολογία της κλίμακας αξιολόγησης των συμπτωμάτων ΔΕΠΥ.
Οι διερευνητικές αναλύσεις υπέδειξαν μεγαλύτερο πιθανό όφελος για μικρότερα παιδιά και για όσα είχαν παράλληλα διαγνωστεί με εναντιωματική προκλητική διαταραχή. Ωστόσο, τα ευρήματα αυτά αποτελούν ενδείξεις για περαιτέρω έρευνα και όχι τεκμηριωμένη απόδειξη αποτελεσματικότητας στις συγκεκριμένες ομάδες.
Το βιντεοπαιχνίδι που πήρε άδεια από τον FDA
Ένα από τα γνωστότερα παραδείγματα αυτής της κατηγορίας είναι το EndeavorRx, η πρώτη ψηφιακή θεραπεία μέσω βιντεοπαιχνιδιού που έλαβε άδεια κυκλοφορίας από τον αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων, τον FDA, για την παιδική ΔΕΠΥ.
Το EndeavorRx προορίζεται να χρησιμοποιείται στο πλαίσιο ενός ευρύτερου θεραπευτικού προγράμματος, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, θεραπευτικές παρεμβάσεις και εκπαιδευτική υποστήριξη.
Η ένδειξή του αφορά τη βελτίωση της λειτουργίας της προσοχής, όπως αυτή μετράται με ηλεκτρονικό τεστ. Οι οδηγίες διευκρινίζουν ότι τα παιδιά ενδέχεται να μη δουν αντίστοιχα οφέλη σε συνήθη συμπεριφορικά συμπτώματα, όπως η υπερκινητικότητα.
Κατά την ανακοίνωση της άδειας το 2020, ο Jeffrey Shuren, τότε διευθυντής του Κέντρου Ιατροτεχνολογικών Προϊόντων και Ακτινολογικής Υγείας του FDA, είχε περιγράψει το EndeavorRx ως μια μη φαρμακευτική επιλογή για τη βελτίωση συμπτωμάτων που σχετίζονται με τη ΔΕΠΥ στα παιδιά και ως σημαντικό παράδειγμα του αναπτυσσόμενου πεδίου των ψηφιακών θεραπειών.
Καλύτερη επίδοση στο τεστ, αλλά τι γίνεται στην καθημερινότητα;
Μελέτη του 2020 για το EndeavorRx κατέγραψε στατιστικά σημαντική βελτίωση σε δείκτη του Test of Variables of Attention, γνωστού ως TOVA, σε παιδιά με ΔΕΠΥ που δεν λάμβαναν φαρμακευτική αγωγή, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Το TOVA είναι ένα ηλεκτρονικό τεστ αξιολόγησης της προσοχής.
Η διάκριση έχει σημασία. Η καλύτερη επίδοση σε ένα τεστ προσοχής δεν συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχη βελτίωση της συμπεριφοράς στο σπίτι ή στο σχολείο, κάτι που αποτυπώνεται και στους περιορισμούς της ένδειξης του EndeavorRx.
Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση, που περιλαμβάνεται σε τεύχος του 2024 του περιοδικού European Child & Adolescent Psychiatry, εξέτασε ψηφιακές θεραπείες μέσω παιχνιδιών σε παιδιά και εφήβους με ΔΕΠΥ, αξιοποιώντας αξιολογήσεις γονέων και εκπαιδευτικών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν μεγαλύτερη βελτίωση στην απροσεξία και στην υπερκινητικότητα ή παρορμητικότητα έναντι των παρεμβάσεων ελέγχου. Ωστόσο, στις συγκρίσεις που βασίστηκαν στις αξιολογήσεις των εκπαιδευτικών, η φαρμακευτική αγωγή ήταν αποτελεσματικότερη.
Οι ψηφιακές θεραπείες, επομένως, παρουσιάζουν δυνατότητες ως πρόσθετο εργαλείο στην αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ, αλλά η αποτελεσματικότητα χρειάζεται να αξιολογείται για κάθε πρόγραμμα ξεχωριστά, με προσοχή τόσο στις μετρήσεις της προσοχής όσο και στα συμπτώματα της καθημερινής ζωής.