Με υπολογιστική ισχύ 85,69 petaflops, ο νέος υπερυπολογιστής στο Λαύριο θα υποστηρίζει την επιστημονική έρευνα, την ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης και την καινοτομία. Ποιοι θα έχουν πρόσβαση και πώς θα αξιοποιηθεί.
- Ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» έχει υπολογιστική ισχύ 85,69 petaflops.
- Η νέα υποδομή στο Λαύριο θα υποστηρίζει ερευνητικά έργα και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.
- Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 58,9 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Η Ελλάδα αποκτά τον ισχυρότερο υπολογιστή στην ιστορία της. Ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος», που εγκαινιάστηκε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου στο Λαύριο από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου, έχει μετρημένη υπολογιστική επίδοση 85,69 petaflops και βρίσκεται ανάμεσα στα ισχυρότερα συστήματα διεθνώς.
Η νέα υποδομή φιλοδοξεί να ενισχύσει την επιστημονική έρευνα, την ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης και την καινοτομία, δίνοντας πρόσβαση σε σημαντική υπολογιστική ισχύ σε ερευνητές, πανεπιστήμια και επιχειρήσεις.
Πώς λειτουργεί, ποιοι θα μπορούν να τον χρησιμοποιούν, τι εφαρμογές υποστηρίζει και ποιο ήταν το κόστος κατασκευής του; Ακολουθούν 14 ερωτήσεις και απαντήσεις για τον «Δαίδαλο».
1. Τι είναι ο «Δαίδαλος» και ποια είναι η σημασία του για την Ελλάδα;
Ο «Δαίδαλος» είναι ο νέος εθνικός υπερυπολογιστής και το ισχυρότερο υπολογιστικό σύστημα που έχει αποκτήσει η Ελλάδα. Πρόκειται για υποδομή Υπολογιστικής Υψηλών Επιδόσεων (HPC), ικανή να επεξεργάζεται τεράστιους όγκους δεδομένων και να εκτελεί σύνθετους υπολογισμούς με μεγάλη ταχύτητα.
Η λειτουργία του δημιουργεί νέες δυνατότητες στην επιστημονική έρευνα, στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στην ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογικών εφαρμογών, ενισχύοντας τη θέση της χώρας στο ευρωπαϊκό και διεθνές οικοσύστημα υπερυπολογιστών.
2. Πόσο ισχυρός είναι και ποια θέση κατέχει διεθνώς;
Ο «Δαίδαλος» έχει μετρημένη υπολογιστική επίδοση 85,69 petaflops, δηλαδή μπορεί να εκτελεί περίπου 85,69 τετράκις εκατομμύρια πράξεις κινητής υποδιαστολής ανά δευτερόλεπτο.
Καταλαμβάνει την 31η θέση στην παγκόσμια κατάταξη TOP500 των ισχυρότερων υπερυπολογιστών και την 23η θέση στην Green500, η οποία αξιολογεί την ενεργειακή αποδοτικότητα.
Με την ένταξή του στις διεθνείς κατατάξεις, η Ελλάδα ενισχύει την παρουσία της στον τομέα των υπολογιστικών υποδομών υψηλών επιδόσεων.
3. Πότε θα ξεκινήσει η χρήση του από τους πρώτους χρήστες;
Η πρόσβαση στον «Δαίδαλο» αναμένεται να ξεκινήσει σταδιακά μέσα στον Δεκέμβριο, μετά την ολοκλήρωση της παραμετροποίησης του συστήματος.
Οι προσκλήσεις, οι όροι συμμετοχής και οι οδηγίες πρόσβασης θα ανακοινώνονται από την ΕΔΥΤΕ. Στόχος είναι η υποδομή να τεθεί σε παραγωγική λειτουργία με οργανωμένο και τεχνικά ασφαλή τρόπο.
4. Ποιοι θα μπορούν να τον χρησιμοποιούν και πώς θα αποκτούν πρόσβαση;
Οι δυνατότητες του «Δαίδαλου» θα είναι διαθέσιμες στην ελληνική και ευρωπαϊκή επιστημονική και ακαδημαϊκή κοινότητα, σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στη βιομηχανία και στον δημόσιο τομέα.
Η πρόσβαση θα πραγματοποιείται μέσω διαδικασιών και προσκλήσεων της ΕΔΥΤΕ, της Κοινής Επιχείρησης EuroHPC και του PHAROS AI Factory, ανάλογα με το αντικείμενο κάθε έργου.
Οι ενδιαφερόμενοι θα υποβάλλουν προτάσεις, οι οποίες θα αξιολογούνται με βάση την επιστημονική ή τεχνολογική τους αξία, τις υπολογιστικές απαιτήσεις και τη διαθεσιμότητα των πόρων. Οι αναλυτικοί όροι και οι προθεσμίες θα ανακοινωθούν με την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας.
5. Σε ποιους τομείς μπορεί να αξιοποιηθεί στην πράξη;
Οι εφαρμογές του εκτείνονται από την Υγεία και τη βιοϊατρική έρευνα έως την κλιματική αλλαγή, την ενέργεια, τις μεταφορές, τη βιομηχανία και την κυβερνοασφάλεια.
Ενδεικτικά:
Υγεία: Εκπαίδευση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης με κατάλληλα ανωνυμοποιημένα δεδομένα, με στόχο την έγκαιρη ανίχνευση ασθενειών και την ανάπτυξη εργαλείων εξατομικευμένης ιατρικής.
Πολιτική προστασία: Εκτέλεση σύνθετων κλιματικών μοντέλων για την καλύτερη κατανόηση ακραίων καιρικών φαινομένων και την πρόβλεψη κινδύνων πυρκαγιάς.
Επιχειρήσεις: Προσομοιώσεις νέων προϊόντων και παραγωγικών διαδικασιών, ώστε να περιορίζεται ο χρόνος δοκιμών και να βελτιώνεται ο σχεδιασμός πριν από την παραγωγή.
Ο υπερυπολογιστής θα υποστηρίζει επίσης την ανάπτυξη εφαρμογών παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης και Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων, με δυνατότητες αξιοποίησης στην ελληνική γλώσσα, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό.
6. Θα χρησιμοποιείται αποκλειστικά για εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης;
Όχι. Ο «Δαίδαλος» είναι υπερυπολογιστής γενικού σκοπού, σχεδιασμένος για επιστημονικές και τεχνολογικές εργασίες που απαιτούν μεγάλη υπολογιστική ισχύ.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί ένα από τα βασικά πεδία αξιοποίησής του, αλλά οι δυνατότητές του καλύπτουν επίσης την υπολογιστική φυσική και χημεία, τη βιολογία, τη μετεωρολογία, την κλιματική έρευνα, την ενέργεια και τη βιομηχανία.
7. Τι τον διαφοροποιεί από έναν συμβατικό υπολογιστή ή μια υπηρεσία cloud;
Ο «Δαίδαλος» έχει σχεδιαστεί για εργασίες μεγάλης υπολογιστικής κλίμακας, οι οποίες απαιτούν την ταυτόχρονη αξιοποίηση πολλών επεξεργαστικών πόρων.
Έτσι, μπορεί να εκτελεί σύνθετες προσομοιώσεις και υπολογισμούς σε χρόνο που θα ήταν πολύ μεγαλύτερος σε συμβατικά συστήματα ή που θα απαιτούσαν υποδομές σημαντικά μεγαλύτερης κλίμακας.
8. Ποια είναι η σχέση του με το PHAROS AI Factory;
Ο «Δαίδαλος» αποτελεί τον υπολογιστικό πυρήνα του ελληνικού Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, ενός από τα πρώτα AI Factories του ευρωπαϊκού δικτύου.
Ο υπερυπολογιστής παρέχει την απαιτούμενη υπολογιστική ισχύ, ενώ το PHAROS τη συνδυάζει με δεδομένα, τεχνογνωσία, εργαλεία, εκπαίδευση και εξειδικευμένη υποστήριξη. Με αυτόν τον τρόπο, ερευνητές, πανεπιστήμια, επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς θα μπορούν να αναπτύσσουν εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.
Οι βασικοί τομείς προτεραιότητας είναι η Υγεία, η Γλώσσα και ο Πολιτισμός, καθώς και η Βιωσιμότητα. Στόχος είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την ανάπτυξη εγχώριων μοντέλων και εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.
9. Ποια τεχνολογία χρησιμοποιεί;
Το σύστημα βασίζεται στην αρχιτεκτονική της Hewlett Packard Enterprise (HPE) και διαθέτει επιταχυντές NVIDIA GH200, σχεδιασμένους για απαιτητικές υπολογιστικές εργασίες και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.
Χρησιμοποιεί επίσης τεχνολογία άμεσης υγρής ψύξης (Direct Liquid Cooling), η οποία απομακρύνει αποτελεσματικότερα τη θερμότητα από τα υπολογιστικά κυκλώματα, περιορίζοντας την ενέργεια που απαιτείται για την ψύξη τους.
10. Πού βρίσκεται και ποιες υποδομές διαθέτει;
Ο «Δαίδαλος» έχει εγκατασταθεί στο νέο Κέντρο Δεδομένων της ΕΔΥΤΕ, στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου.
Το κτίριο, έκτασης περίπου 1.500 τετραγωνικών μέτρων, αποτελεί μνημείο βιομηχανικής κληρονομιάς που μετατράπηκε σε σύγχρονη τεχνολογική υποδομή.
Το Κέντρο Δεδομένων διαθέτει εγκατεστημένη ισχύ 6,3 MVA, καλύπτει τις απαιτήσεις διαθεσιμότητας και αξιοπιστίας του Uptime Institute και λειτουργεί σύμφωνα με τις πολιτικές ασφάλειας της ΕΔΥΤΕ.
11. Πώς διασφαλίζεται η ενεργειακή αποδοτικότητά του;
Η ενεργειακή αποδοτικότητα αποτέλεσε βασική παράμετρο του σχεδιασμού του. Ο «Δαίδαλος» καταλαμβάνει την 23η θέση στην παγκόσμια κατάταξη Green500.
Για την ψύξη του αξιοποιεί τεχνολογία άμεσης υγρής ψύξης, σε συνδυασμό με τις τοπικές κλιματικές συνθήκες και τη δυνατότητα ελεύθερης ψύξης για το μεγαλύτερο μέρος του έτους.
Παράλληλα, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου λειτουργεί φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 2 MWp για ιδιοκατανάλωση, το οποίο συμβάλλει στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της εγκατάστασης.
12. Θα μπορεί το κοινό να επισκεφθεί τον «Δαίδαλο»;
Ο χώρος έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να δέχεται επισκέψεις, με την τήρηση των απαραίτητων προϋποθέσεων ασφάλειας.
Επειδή πρόκειται για υποδομή υψηλών τεχνικών απαιτήσεων, η πρόσβαση στον εξοπλισμό θα είναι ελεγχόμενη. Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών στον περιβάλλοντα χώρο θα υπάρξει ενημέρωση για τη δυνατότητα οργανωμένων επισκέψεων.
13. Ποιος έχει αναλάβει τη λειτουργία και τη διαχείρισή του;
Τη λειτουργία και τη διαχείριση του «Δαίδαλου» έχει αναλάβει το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET), φορέας του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος EuroHPC.
Η λειτουργία του υποστηρίζεται από εξειδικευμένο προσωπικό και συνεχή τεχνική παρακολούθηση, με στόχο τη διασφάλιση της ασφάλειας, της διαθεσιμότητας και της αποδοτικής αξιοποίησης της υποδομής.
14. Πόσο κόστισε και πώς χρηματοδοτήθηκε;
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 58,9 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Η υλοποίησή του πραγματοποιήθηκε από την ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET σε δύο στάδια.
Η Hewlett Packard Enterprise ανέλαβε την προμήθεια και εγκατάσταση του υπολογιστικού εξοπλισμού, των συστημάτων αποθήκευσης και του λογισμικού, καθώς και την παροχή εκπαιδευτικών υπηρεσιών, με προϋπολογισμό 41 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Η MainSys Α.Ε. ανέλαβε τη διαμόρφωση των ηλεκτρομηχανολογικών υποδομών και του Κέντρου Δεδομένων στο Λαύριο, με προϋπολογισμό 17,9 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Το έργο χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU, και της Κοινής Επιχείρησης EuroHPC.