Λίγοι επιχειρηματίες έχουν ενσωματωθεί τόσο βαθιά στην λαϊκή κουλτούρα όσο ο Iλον Μασκ, ο φιλόδοξος επιχειρηματίας που έχει αναδειχθεί σε κεντρική φιγούρα της διαδικτυακής κουλτούρας και έχει συγκεντρώσει μια περιουσία που τον έχει καταστήσει τον πρώτο τρισεκατομμυριούχο στον κόσμο.
Η είσοδός του Μασκ στην πολιτική, και συγκεκριμένα ο ρόλος που ανέλαβε πέρυσι στο Υπουργείο Κυβερνητικής Αποδοτικότητας του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, συγκαταλέγεται στις πιο αμφιλεγόμενες κινήσεις του
Σε μια εποχή που οι ανησυχίες για την ανισότητα είναι έντονες και η στάση του κοινού απέναντι στους υπερπλούσιους έχει επιδεινωθεί, ο Μασκ κατάφερε να διατηρήσει ένα πιστό κοινό παρά την αστρονομική καθαρή του περιουσία και χωρίς την απλή προσωπικότητα που έκανε άλλους μεγιστάνες, όπως τον Γουόρεν Μπάφετ, πιο αγαπητούς στις μάζες.
Ενώ οι θαυμαστές του θεωρούν τον άμεσο και ανεπιτήδευτο χαρακτήρα του Μασκ ως μέρος της γοητείας του, οι επικριτές του τον έχουν κατηγορήσει ότι ασκεί εξουσία που θυμίζει ολιγάρχη, έχουν εκφράσει ανησυχίες σχετικά με τη διακυβέρνηση των εταιρειών του και έχουν αντιταχθεί στις ολοένα και πιο κομματικές πολιτικές παρεμβάσεις του.
Ωστόσο, η SpaceX, η εταιρεία-κολοσσός στους τομείς πυραύλων, δορυφόρων και τεχνητής νοημοσύνης και που μαζί με τη βιομηχανία ηλεκτρικών αυτοκινήτων Tesla αποτελεί το κέντρο της αυτοκρατορίας του Μασκ, συγκέντρωσε το ρεκόρ των 75 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην αρχική δημόσια προσφορά της την Πέμπτη, υπογραμμίζοντας τον ενθουσιασμό των επενδυτών για τις επιχειρηματικές του πρωτοβουλίες. Πριν από την πώληση των μετοχών, το Forbes υπολόγιζε την καθαρή του περιουσία σε περίπου 780 δισεκατομμύρια δολάρια, πολύ μπροστά από τον επόμενο στη σειρά, τον συνιδρυτή της Alphabet, Λάρι Πέιτζ.
«Ο δεύτερος πλουσιότερος άνθρωπος έχει περιουσία που κυμαίνεται γύρω στα 300 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή λιγότερο από το ένα τρίτο της αξίας που ενδέχεται να έχει ο Μασκ αύριο», δήλωσε ο Ματ Ντουρότ, αναπληρωτής αρχισυντάκτης του Forbes Wealth. «Και μόνο ένας άλλος άνθρωπος, ο (ιδρυτής της Oracle) Λάρι Έλισον, έχει φτάσει ποτέ τα 400 δισεκατομμύρια δολάρια».
Το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του Mασκ βρίσκεται πλέον στη SpaceX, όπου κατέχει μερίδιο αξίας περίπου 866 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Μαζί με την Tesla και τις υπόλοιπες περιουσίες του, η καθαρή του αξία θα ξεπεράσει τα 1,1 τρισεκατομμύρια δολάρια όταν η μετοχή αρχίσει να διαπραγματεύεται την Παρασκευή, σύμφωνα με υπολογισμούς του Reuters που βασίζονται σε στοιχεία της εταιρείας. Ο υπολογισμός περιλαμβάνει μετοχικά στοιχεία που θα κατοχυρωθούν με την πάροδο του χρόνου.
Ο Μασκ έγινε γνωστός στο ευρύ κοινό μέσω της Tesla και της SpaceX, πριν επεκτείνει την επιρροή του με την εξαγορά της πλατφόρμας κοινωνικών μέσων Twitter, αξίας 44 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το 2022. Η συμφωνία του έδωσε άμεση πρόσβαση σε εκατοντάδες εκατομμύρια χρήστες και τον κατέστησε μια εξέχουσα φωνή σε θέματα που κυμαίνονται από την πολιτική και τη μετανάστευση έως τις κρατικές δαπάνες και την ελευθερία του λόγου.
Η είσοδός του στην πολιτική, και συγκεκριμένα ο ρόλος που ανέλαβε πέρυσι στο Υπουργείο Κυβερνητικής Αποδοτικότητας του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, συγκαταλέγεται στις πιο αμφιλεγόμενες κινήσεις του. Οι πολιτικές επιπτώσεις συνέπεσαν με την πτώση των πωλήσεων της Tesla σε διάφορες διεθνείς αγορές το 2025, καθώς διαμαρτυρίες και μποϊκοτάζ καταναλωτών στόχευαν τον κατασκευαστή ηλεκτρικών οχημάτων.
«Elon premium»
Ο Μασκ, 54 ετών, γεννήθηκε στην Πρετόρια της Νότιας Αφρικής, από καναδή μητέρα και νοτιοαφρικανό πατέρα. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβανίας, από όπου αποφοίτησε το 1997.
Ανέλαβε τη θέση του Διευθύνοντος Συμβούλου της Tesla το 2008 με την πεποίθηση ότι τα ηλεκτρικά οχήματα θα μπορούσαν να συνδυάζουν υψηλή απόδοση με λειτουργίες που βασίζονται σε λογισμικό, συμβάλλοντας στον επαναπροσδιορισμό της παγκόσμιας αυτοκινητοβιομηχανίας. Ορισμένοι παρατηρητές της αυτοκινητοβιομηχανίας υποστηρίζουν ότι η επιτυχία της Tesla – και η κεφαλαιοποίηση της αγοράς της που ξεπερνά το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια – συνέβαλε στο να ωθήσει τους παραδοσιακούς κατασκευαστές αυτοκινήτων να στραφούν προς τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.
Πολλοί επενδυτές στοιχηματίζουν ότι μπορεί να επαναλάβει το κατόρθωμα αυτό στον τομέα του διαστήματος και της τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, η SpaceX εξακολουθεί να έχει μεγάλη ανάγκη από ρευστότητα, και μεγάλο μέρος της αποτίμησης της εταιρείας βασίζεται σε τεχνολογίες που μπορεί να χρειαστούν χρόνια ή δεκαετίες για να καταστούν εμπορικά βιώσιμες.
Εκτός από την Tesla και τη SpaceX, ο Μασκ έχει συνιδρύσει πέντε ακόμη εταιρείες, μεταξύ των οποίων η startup κατασκευής σηράγγων The Boring Company και η Neuralink, που κατασκευάζει εγκεφαλικά εμφυτεύματα.
Ως διευθύνων σύμβουλος της Tesla, ο Mασκ έχει προκαλέσει τόσο αντιδράσεις όσο και επαίνους. Του αποδίδεται το επίτευγμα να μετατρέψει την Tesla στην πιο πολύτιμη αυτοκινητοβιομηχανία στον κόσμο. Τα στελέχη των παραδοσιακών αυτοκινητοβιομηχανιών απέρριπταν την απειλή για χρόνια, αμφισβητώντας ότι μια startup αυτοκινήτων θα μπορούσε να βρει τον τρόπο να παράγει μαζικά ηλεκτρικά οχήματα με κέρδος.
«Ανανέωσε τον σεβασμό του κόσμου για την αμερικανική εφευρετικότητα στην αυτοκινητοβιομηχανία», δήλωσε ο Bob Lutz, πρώην αντιπρόεδρος της General Motors.
Παράλληλα, η Tesla έχει αντιμετωπίσει νομικές προκλήσεις και ανησυχίες των μετόχων που συνδέονται με τον περιβόητο διευθύνοντα σύμβουλό της, ιδίως με το πακέτο αμοιβών του για το 2018, το οποίο κάποτε ανερχόταν σε 56 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η επιρροή του Μασκ έχει γίνει τόσο διάχυτη, ώστε οι παρατηρητές της αγοράς έχουν ονομάσει το δίκτυο επιχειρήσεων γύρω του «Muskonomy».
Το φαινόμενο αυτό έχει οδηγήσει σε αυτό που ορισμένοι επενδυτές αποκαλούν «Elon premium», μια αύξηση της αποτίμησης που οφείλεται τόσο στην εμπιστοσύνη στο όραμα του Mασκ όσο και στους παραδοσιακούς χρηματοοικονομικούς δείκτες.
«Όπως και η Tesla, η SpaceX είναι ένα στοίχημα στον Ίλον Μασκ», δήλωσε ο Matt Kennedy, ανώτερος στρατηγικός αναλυτής στη Renaissance Capital, μια εταιρεία που παρέχει έρευνα με έμφαση στις δημόσιες προσφορές (IPO) και ETF.
«Μια κεφαλαιοποίηση αγοράς 1,5-2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων θα έριχνε σίγουρα όλες τις παραδοσιακές μεθοδολογίες αποτίμησης από το παράθυρο και, αντίθετα, χαρακτηρίζεται καλύτερα ως το «πριμ Έλον Μασκ».»
Πλουσιότερος από τους πλουσιότερους: Ο Iλον Μασκ είναι πλέον ο πρώτος τρισεκατομμυριούχος στον κόσμο
Ο Μασκ χωρίς φίλτρα
Η συγκέντρωση επιρροής γύρω από έναν μόνο επιχειρηματία έχει εντείνει τις ανησυχίες σχετικά με την εταιρική διακυβέρνηση, τις συγκρούσεις συμφερόντων και τους κινδύνους που ενέχει η υπερβολική εξάρτηση της τύχης μιας εταιρείας από ένα μόνο άτομο.
Με την πάροδο των ετών, ο Mασκ έχει μετατρέψει τις συγκρούσεις με ρυθμιστικές αρχές, δισεκατομμυριούχους, short sellers, δημοσιογράφους και μέσα ενημέρωσης (π.χ. Reuters), σε επαναλαμβανόμενες δημόσιες μάχες που συχνά εκτυλίσσονταν στα social media.
Η συμμαχία του Mασκ με τον Tραμπ ακολούθησε ένα γνωστό μοτίβο. Αφού βοήθησε να χρηματοδοτηθεί η επιστροφή του Tραμπ στον Λευκό Οίκο και υπηρέτησε σε ανώτερο συμβουλευτικό ρόλο μέσω της πρωτοβουλίας DOGE της κυβέρνησης, ο Mασκ έγινε ένας από τους στενότερους εταιρικούς συμμάχους του προέδρου.
Η σχέση αργότερα διαλύθηκε εν μέσω διαφωνιών σχετικά με την πολιτική και τις δαπάνες, εξελισσόμενη σε δημόσια διαμάχη. Αν και οι δύο έχουν υιοθετήσει έκτοτε έναν πιο συμβιβαστικό τόνο, η ρήξη τους ανέδειξε τα όλο και πιο ασαφή όρια μεταξύ της επιχειρηματικής αυτοκρατορίας του Mασκ και των πολιτικών του φιλοδοξιών.
Ωστόσο, για πολλούς επενδυτές, οι ανησυχίες σχετικά με τη συχνά αντισυμβατική συμπεριφορά του Musk αντισταθμίζονται από το ιστορικό του να μετατρέπει φιλόδοξες ιδέες σε μερικές από τις πιο πολύτιμες εταιρείες στον κόσμο.
«Ο Ίλον είναι ο Έντισον της εποχής μας», δήλωσε ο Τζέιμι Ντίμον, Διευθύνων Σύμβουλος της JPMorgan Chase, κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνομιλίας του με τον Μασκ.
Ο τραπεζίτης, πρώην αντίπαλος του Μασκ σε μια μακροχρόνια νομική διαμάχη, έχει από τότε γίνει θαυμαστής του. Ο Ντίμον δήλωσε πέρυσι στο CNBC ότι οι δύο άνδρες «τα βρήκαν» και χαρακτήρισε τον Μασκ ως «τον Αϊνστάιν μας».
Ο Iλον Μασκ αναμένεται να γίνει ο πρώτος άνθρωπος στον κόσμο με περιουσία ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων