Ένα αμφιλεγόμενο σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ύψους 20 δισεκατομμυρίων ευρώ για την κατασκευή τεράστιων υπολογιστικών κόμβων (hubs) τεχνητής νοημοσύνης δέχεται ευρεία κριτική πριν ακόμη τεθεί σε εφαρμογή, σύμφωνα με το Politico.
Στόχος είναι η κατασκευή τεσσάρων έως πέντε γιγαντιαίων εγκαταστάσεων, καθεμία από τις οποίες θα τροφοδοτείται από 100.000 μονάδες επεξεργασίας γραφικών (GPU), ένα είδος τσιπ που χρησιμοποιείται για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.
Το σχέδιο για την κατασκευή πολύ μεγάλων υπολογιστικών hubs με σκοπό την εκπαίδευση ισχυρών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης — το οποίο παρουσίασε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πριν από περισσότερο από ένα χρόνο — θα ανακοινωθεί αυτή την άνοιξη ως η απάντηση της Ευρώπης στις τολμηρές προσπάθειες των ΗΠΑ να ενισχύσουν την υπολογιστική ισχύ.
Ωστόσο, νομοθέτες και εμπειρογνώμονες αμφισβητούν αν υπάρχει ζήτηση στην Ευρώπη για την υπολογιστική ισχύ που θα παράγουν αυτές οι εγκαταστάσεις και υποστηρίζουν ότι η ΕΕ διακινδυνεύει να επενδύσει 20 δισεκατομμύρια ευρώ σε μια προσπάθεια που δεν θα καταφέρει να την βοηθήσει να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Με την ΕΕ να υστερεί ήδη έναντι των ΗΠΑ και Κίνας λόγω της έντονης έμφασης που δίνει στη ρύθμιση της τεχνολογίας, ένα αναποτελεσματικό σχέδιο για την υπολογιστική ισχύ θα έθετε την ΕΕ σε ακόμη μεγαλύτερη καθυστέρηση, καθώς μεγάλα έργα όπως το τεράστιο έργο του κέντρου δεδομένων «Stargate» της OpenAI, αξίας 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων, προχωρούν με γοργούς ρυθμούς.
«Κανείς δεν μπόρεσε να μου εξηγήσει ποια είναι η επιχειρηματική λογική πίσω από αυτά τα γιγα-εργοστάσια», δήλωσε ο Γερμανός βουλευτής των Πρασίνων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Σεργκέι Λαγκοδίνσκι, σε πρόσφατη εκδήλωση στις Βρυξέλλες.
«Μίλησα με κάποιους που λένε: “Απλά χρειαζόμαστε περισσότερη υπολογιστική ισχύ στην Ευρώπη”. Αλλά όταν τους ρωτάω: “Για ποιο λόγο;”, απαντούν: “Δεν έχει σημασία, απλά χρειαζόμαστε περισσότερη υπολογιστική ισχύ”».
4-5 γιγαντιαίες εγκαταστάσεις
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απάντησε ότι η Ευρώπη χρειάζεται υπολογιστική ισχύ για να αποφύγει την υπερβολική εξάρτηση από άλλες ηπείρους. «Δεν πρόκειται απλώς για ακατέργαστη υπολογιστική ισχύ, αλλά για κυρίαρχη υπολογιστική ισχύ», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Thomas Regnier.
Στόχος είναι η κατασκευή τεσσάρων έως πέντε γιγαντιαίων εγκαταστάσεων, καθεμία από τις οποίες θα τροφοδοτείται από 100.000 μονάδες επεξεργασίας γραφικών (GPU), ένα είδος τσιπ που χρησιμοποιείται για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης. Οι εγκαταστάσεις αυτές θα είναι τετραπλάσιες σε μέγεθος από τα «AI Factories» και θα ανταγωνίζονται μερικά από τα κορυφαία έργα παγκοσμίως, όπως το κέντρο δεδομένων Stargate της OpenAI στη Νορβηγία.
Τα έργα θα χρηματοδοτηθούν με συνδυασμό δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, ενώ η ΕΕ έχει δημιουργήσει ένα ταμείο ύψους 20 δισεκατομμυρίων ευρώ για να υποστηρίξει τα σχέδια από την πλευρά της. Συνολικά 76 προσφορές για τη δημιουργία 60 εγκαταστάσεων σε 16 χώρες υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια μιας άτυπης αξιολόγησης από την Επιτροπή πέρυσι, μεταξύ των οποίων και καθιερωμένες εταιρείες όπως η γαλλική Scaleway.
«Αυτό καταδεικνύει μια αναδυόμενη σημαντική ζήτηση στην αγορά», δήλωσε ο κ. Regnier της Επιτροπής.
Συνεχίζονται οι προσπάθειες για τη συγχώνευση και την οριστικοποίηση ορισμένων από αυτές τις προσφορές, καθώς και για την επίλυση των πρακτικών λεπτομερειών μεταξύ των χωρών της ΕΕ που υποστηρίζουν τις προσφορές και του φορέα που διαχειρίζεται το δίκτυο υπερυπολογιστών της ΕΕ, το λεγόμενο EuroHPC. Η επίσημη πρόσκληση υποβολής προτάσεων έχει αναβληθεί δύο φορές και πλέον αναμένεται να δημοσιευθεί την ερχόμενη άνοιξη.
Η ιδέα είναι σαφής: να κατασκευαστούν πολύ μεγάλες εγκαταστάσεις για την εκπαίδευση πολύ μεγάλων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, κάτι που απαιτεί τεράστια υπολογιστική ισχύ.
Ωστόσο, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι δεν είναι σαφές ποιες εταιρείες θα χρησιμοποιήσουν την ισχύ των γιγαντιαίων εγκαταστάσεων σε σύγκριση με τις μικρότερες εγκαταστάσεις. «Είναι πολύ λιγότερο σαφές ποιο είναι το κοινό για τις γιγαντιαίες εγκαταστάσεις», δήλωσε σε συνέντευξή της η Nicoleta Kyosovska, ερευνητική βοηθός στο think tank Centre for European Policy Studies με έδρα τις Βρυξέλλες.
Η Kyosovska συνυπέγραψε μια έκθεση για τα γιγα-εργοστάσια με τον τίτλο: «Ιερά της καινοτομίας ή καθεδρικοί ναοί στην έρημο;»
«Δεν έχουμε τόσες πολλές εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, έχουμε μόνο τη Mistral», είπε.
Η εξάρτηση της Ευρώπης
Εκτός από τον γαλλικό πρωτοπόρο στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, η Ευρώπη δεν διαθέτει εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης ικανές να αναπτύξουν μοντέλα που απαιτούν τέτοια υπολογιστική ισχύ για την εκπαίδευσή τους. Όμως η Mistral δεν περιμένει την έναρξη λειτουργίας των γιγα-εργοστασίων τεχνητής νοημοσύνης: χτίζει τη δική της υποδομή.
Τον Φεβρουάριο, η εταιρεία ανακοίνωσε επένδυση 1,2 δισ. ευρώ σε κέντρα δεδομένων στη Σουηδία. Στα τέλη Μαρτίου, συγκέντρωσε 830 εκατομμύρια δολάρια για τη χρηματοδότηση ενός κέντρου δεδομένων με σχεδόν 14.000 GPU κοντά στο Παρίσι.
τεχνητη
Αυτό έχει εντείνει τις εκκλήσεις προς την Επιτροπή να μην επικεντρωθεί στην παροχή υπολογιστικής ισχύος σε προγραμματιστές μεγάλων γλωσσικών μοντέλων που μπορούν να ανταγωνιστούν το ChatGPT, αλλά να επικεντρωθεί στις βιομηχανικές της δυνάμεις.
«Δεν μπορούμε ποτέ να ανταγωνιστούμε τις επενδύσεις που έχουν ήδη γίνει στις ΗΠΑ», δήλωσε η βουλγάρα ευρωβουλευτής Eva Maydell σε μια συζήτηση τον Φεβρουάριο. «Υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος πέρα από τα LLM, όπου βρίσκονται οι στρατηγικές μας προόδους ως Ευρωπαίοι», είπε.
Υποστήριξε ότι τα μεγάλα μοντέλα γλώσσας (LLM) μπορούν να συντάσσουν κείμενα, αλλά δεν είναι βελτιστοποιημένα για εργασίες όπως η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών μπαταριών από τις οποίες μπορεί να ωφεληθεί η βιομηχανική βάση της ΕΕ.
Δεν έφτασε στο σημείο να πει ότι τα γιγα-εργοστάσια δεν είχαν τη σωστή εστίαση, αλλά προέτρεψε την Επιτροπή να λάβει υπόψη το «τελικό στάδιο» του έργου.
Υπάρχουν επίσης ανησυχίες ότι τα γιγα-εργοστάσια θα αυξήσουν την εξάρτηση της Ευρώπης από την αμερικανική τεχνολογία, λόγω της κυριαρχίας της Nvidia, της εταιρείας κατασκευής μικροεπεξεργαστών με έδρα τη Σίλικον Βάλεϊ, η οποία αποτελεί τον κορυφαίο προμηθευτή μικροεπεξεργαστών GPU παγκοσμίως.
Μια ομάδα 18 βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προειδοποίησε την Επιτροπή ότι ο χώρος των κέντρων δεδομένων είναι «συγκεντρωμένος και κυριαρχείται από έναν μόνο προμηθευτή» και ρώτησε: «Πώς σκοπεύει η Επιτροπή να χρησιμοποιήσει τις πρωτοβουλίες για τα γιγα-εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης προκειμένου να μειώσει τις στρατηγικές εξαρτήσεις της Ευρώπης;»
Ο Regnier αρνήθηκε να απαντήσει άμεσα στις ανησυχίες σχετικά με την Nvidia, αλλά δήλωσε ότι τα γιγα-εργοστάσια θα ενισχύσουν την ευρωπαϊκή κυριαρχία, αποφεύγοντας την εξάρτηση από την αμερικανική υποδομή.
«Η ευρωπαϊκή βιομηχανία και οι ερευνητές ζητούν ρητά την ύπαρξη κυρίαρχων περιβαλλόντων όπου τα στρατηγικά δεδομένα και τα ιδιόκτητα μοντέλα τους θα προστατεύονται πλήρως βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, χωρίς την πιθανότητα παρέμβασης από τρίτες χώρες», ανέφερε.
Άλλοι υποστηρίζουν ότι το σχέδιο είναι ανεπαρκές και καθυστερημένο, ενώ η κλίμακα της επένδυσης των 20 δισεκατομμυρίων ευρώ από την ΕΕ δεν μπορεί να συγκριθεί με ό,τι δημιουργείται σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η OpenAI ξεκίνησε πέρυσι ένα σχέδιο υπολογιστικής ισχύος ύψους 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με αρχική εστίαση στις ΗΠΑ, ενώ η Anthropic ανακοίνωσε επίσης επένδυση 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε υποδομές εκεί.
«Αν συγκρίνετε άλλες περιοχές του κόσμου και τα ποσά που επενδύονται, η κλίμακα είναι εντελώς διαφορετική», δήλωσε ο Jeff Campbell, επικεφαλής στρατηγικής για κυβερνητικές σχέσεις στον καλιφορνέζικο τεχνολογικό γίγαντα Cisco, σε μια συζήτηση στρογγυλής τραπέζης τον Φεβρουάριο. «Ίσως θα ήταν καλή ιδέα να σκεφτούμε να διπλασιάσουμε το ποσό».