Φέτος, μια κοινή άποψη κυριαρχεί γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη: οι εξελίξεις στην τεχνολογία αυτή αναστατώνουν τον τεράστιο —και μέχρι πρότινος άνετο— κόσμο του software. Για να συνεχιστεί αυτή η «επιχείρηση-αστραπή», τα εργαστήρια που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να συγκεντρώσουν τεράστια χρηματικά ποσά. Αυτό έθεσε τις βάσεις για τρεις κολοσσιαίες αρχικές δημόσιες προσφορές (IPO) σε ένα μόνο έτος: αυτές της OpenAI, με επικεφαλής τον Σαμ Άλτμαν, της Anthropic, υπό τον Ντάριο Αμοντέι, και της SpaceX, υπό τον Ίλον Μασκ, η οποία έχει συγχωνευθεί με την xAI, την εταιρεία κατασκευής μοντέλων του. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Economist, ο ένας μισεί τον άλλον.
Αν κάθε εταιρεία προσφέρει το 15% των μετοχών της στο κοινό, όπως είναι συνηθισμένο, το συνολικό ποσό που θα συγκεντρωθεί θα είναι περίπου ισοδύναμο με το σύνολο όλων των IPO στην Αμερική την τελευταία δεκαετία
Τεχνητή Νοημοσύνη: Οι αποτιμήσεις των τριών γιγάντων
Και οι τρεις στοχεύουν στη…στρατόσφαιρα. Η OpenAI, η οποία πρόσφατα αποτιμήθηκε στα 840 δισ. δολάρια, λέγεται ότι επιδιώκει τιμή 1 τρισ. δολαρίων, ή 40 φορές τα τρέχοντα ετήσια έσοδά της. Η Anthropic, η οποία αποτιμήθηκε τελευταία στα 380 δισ. δολάρια, περίπου 20 φορές τις ετήσιες πωλήσεις της, πιθανότατα θα αποτιμηθεί σε πάνω από 500 δισ. δολάρια. Η πιο φιλόδοξη από όλες είναι η SpaceX, η οποία αποτιμήθηκε στα 1,25 τρισ. δολάρια όταν συγχωνεύθηκε με την xAI και, σύμφωνα με πληροφορίες, επιδιώκει να εισαχθεί στο χρηματιστήριο με αξία 1,5 τρισ. δολάρια. Αυτό θα την έβαζε κατευθείαν μεταξύ των δέκα πιο πολύτιμων εισηγμένων εταιρειών στον κόσμο — και θα μπορούσε ακόμη και να κάνει τον Μασκ τον πρώτο τρισεκατομμυριούχο στην ιστορία.
Μόνο μία IPO τέτοιου μεγέθους θα έθετε υπό πίεση τις αγορές. Ο Tomasz Tunguz, επενδυτής επιχειρηματικών κεφαλαίων, επισημαίνει ότι αν κάθε εταιρεία προσφέρει το 15% των μετοχών της στο κοινό, όπως είναι συνηθισμένο, το συνολικό ποσό που θα συγκεντρωθεί θα είναι περίπου ισοδύναμο με το σύνολο όλων των IPO στην Αμερική την τελευταία δεκαετία.
Αυτό εξηγεί εν μέρει την προθυμία κάθε επικεφαλής να αποφύγει να είναι ο τελευταίος που θα βγει στην αγορά. Και το εγώ παίζει ρόλο, ειδικά καθώς ο ανταγωνισμός στην ανάπτυξη μοντέλων έχει ενταθεί. Για να κατανοήσουμε τη σύγκρουση μεταξύ των τριών ανδρών, είναι χρήσιμο να εξετάσουμε τις προσωπικότητές τους. Αυτές μπορούν να συνοψιστούν ως ο μισθοφόρος (κ. Άλτμαν), ο ιεραπόστολος (κ. Αμοντέι) και ο μεσσιανικός (κ. Μασκ).
Σε αντίθεση με τον κ. Μασκ, ο οποίος μιλάει ανοιχτά με περιφρονητικό τρόπο για την «Misanthropic», ο κ. Άλτμαν προσπάθησε να παρουσιάσει τον εαυτό του ως γέφυρα μεταξύ του εργαστηρίου του κ. Αμοντέι και της κυβέρνησης Τραμπ
Η περίπτωση του Άλτμαν
Ας ξεκινήσουμε με τον κ. Άλτμαν. Κάποιοι τον θαυμάζουν για το ότι έθεσε σε κίνηση τον ανταγωνισμό στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης με την κυκλοφορία του ChatGPT το 2022 και για το ότι έκτοτε έχει ξεπεράσει την Anthropic και την xAI στη συγκέντρωση κεφαλαίων. Αλλά είναι επίσης πονηρά οππορτουνιστής. Αυτό ήταν εμφανές κατά τη διάρκεια μιας πρόσφατης διαμάχης μεταξύ της Anthropic και της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με τους περιορισμούς στη χρήση της τεχνολογίας της από το Πεντάγωνο, η οποία οδήγησε στο να χαρακτηριστεί το εργαστήριο ως κίνδυνος για την αλυσίδα εφοδιασμού (ένας χαρακτηρισμός που ο κατασκευαστής μοντέλων μήνυσε για να αφαιρεθεί στις 9 Μαρτίου και ο οποίος θα μπορούσε διαφορετικά να απειλήσει την IPO του).
Σε αντίθεση με τον κ. Μασκ, ο οποίος μιλάει ανοιχτά με περιφρονητικό τρόπο για την «Misanthropic», ο κ. Άλτμαν προσπάθησε να παρουσιάσει τον εαυτό του ως γέφυρα μεταξύ του εργαστηρίου του κ. Αμοντέι και της κυβέρνησης Τραμπ. Ωστόσο, η OpenAI, όπως και η xAI, επέμβασε για να κερδίσει απόρρητα συμβόλαια άμυνας εις βάρος της Anthropic.
Τι έκανε ο Αμοντέι
Ο κ. Αμοντέι, ο οποίος αποχώρησε από την OpenAI για να συνιδρύσει την Anthropic το 2021, έχει μια φιλοσοφία που δίνει προτεραιότητα στην ασφάλεια και αντιπαραβάλλει την αρχική προσέγγιση της Anthropic με τον αγώνα των ανταγωνιστών της για ανάπτυξη. Ωστόσο, δεν είναι εύκολος αντίπαλος. Σε ένα εσωτερικό σημείωμα που γράφηκε εν μέσω της φασαρίας στο Πεντάγωνο (για το οποίο αργότερα δήλωσε στο Economist ότι ζήτησε συγγνώμη), ο κ. Αμοντέι επιτέθηκε στον κ. Άλτμαν χαρακτηρίζοντάς τον «ψεύτη» και «γλείφτη».
Η διδακτική στάση της Anthropic αποτελεί επίσης ένα χρήσιμο εργαλείο μάρκετινγκ. Ο Claude, το chatbot της εταιρείας, έχει κερδίσει σε δημοτικότητα μετά τη διαμάχη με το Πεντάγωνο. Η αντίδραση του εργαστηρίου στις πιέσεις έχει επαινεθεί ακόμη και από το προσωπικό της OpenAI.
Έχει ασκήσει αγωγή κατά της OpenAI και της Microsoft, του μεγαλύτερου χρηματοδότη της, ζητώντας αποζημίωση ύψους έως και 134 δισεκατομμυρίων δολαρίων
Δεν εμπιστεύεται κανέναν ο Μασκ
Ο κ. Μασκ, ο οποίος συνέβαλε στην ίδρυση της OpenAI το 2015, είναι ακόμη πιο εχθρικός απέναντι στον κ. Άλτμαν. Σύμφωνα με τον ίδιο, η OpenAI, η οποία έχει αποχωρήσει από το καθεστώς μη κερδοσκοπικού οργανισμού, έχει εγκαταλείψει την αποστολή της να αναπτύξει την τεχνητή νοημοσύνη με τρόπο που θα ωφελεί όλη την ανθρωπότητα. Ως αποτέλεσμα, ο κ. Μασκ θέλει πίσω την αρχική του δωρεά των 38 εκατομμυρίων δολαρίων, συν κάποια επιπλέον ποσά. Έχει ασκήσει αγωγή κατά της OpenAI και της Microsoft, του μεγαλύτερου χρηματοδότη της, ζητώντας αποζημίωση ύψους έως και 134 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η υπόθεση θα εκδικαστεί τον επόμενο μήνα. Αν πετύχει, θα οδηγήσει την OpenAI σε πτώχευση και θα καταστρέψει τον κ. Άλτμαν.
Ο Σαμ Άλτμαν και ο Ίλον Μασκ
Ο κ. Μασκ, όπως φαίνεται, δεν εμπιστεύεται κανέναν εκτός από τον εαυτό του για τον έλεγχο της τεχνολογίας. Ο επιχειρηματίας έχει μια…ιερή φιλοδοξία να «επεκτείνει το φως της συνείδησης στα αστέρια». Σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει τους πυραύλους της SpaceX για να στείλει σε τροχιά ομάδες κέντρων δεδομένων, ώστε να αξιοποιήσει καλύτερα τη δύναμη του ήλιου.
Το θέμα των χρημάτων
Στον κόσμο των θνητών, ωστόσο, υπάρχει ακόμα το ενοχλητικό ζήτημα των χρημάτων. Πέρυσι η xAI απέφερε ίσως 500 εκατομμύρια δολάρια σε έσοδα, τοποθετώντας την πολύ πίσω από τα άλλα δύο εργαστήρια (η X, η πλατφόρμα κοινωνικών μέσων με την οποία συνδέεται, απέφερε άλλα 3 δισ. δολάρια περίπου). Μία από τις κύριες πηγές εσόδων της είναι η συνεργασία με την αμερικανική κυβέρνηση, με την οποία ο κ. Μασκ έχει στενούς δεσμούς. Η σύμβαση της με το Πεντάγωνο ανέρχεται σε 200 εκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο, φέρεται ότι αρκετά υπουργεία έχουν διαμαρτυρηθεί ότι το Grok, το chatbot της, δεν είναι αξιόπιστο.
Η έλλειψη κλίμακας της xAI είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους ο κ. Μασκ την ενσωμάτωσε στη SpaceX, η οποία ήδη γνώριζε μεγάλη άνθηση. Πέρυσι, σύμφωνα με πληροφορίες, η εταιρεία σημείωσε λειτουργικά κέρδη (προ αποσβέσεων) ύψους 8 δισ. δολαρίων, με πωλήσεις που κυμάνθηκαν μεταξύ 15 και 16 δισ. δολαρίων.
Η OpenAI, η οποία σύμφωνα με αναφορές είχε έσοδα 13 δισ. δολαρίων πέρυσι, είναι μεγαλύτερη τόσο από την xAI όσο και από την Anthropic. Διαθέτει επίσης το ευρύτερο επιχειρηματικό μοντέλο. Στόχος της είναι να φτάσει τα 30 δισ. δολάρια σε πωλήσεις φέτος, τα μισά από τα οποία αναμένεται να προέλθουν από συνδρομές καταναλωτών και διαφημίσεις στο ChatGPT (το οποίο έχει πάνω από 900 εκατομμύρια εβδομαδιαίους χρήστες, εκ των οποίων 50 εκατομμύρια πληρώνουν μέσω διαφόρων επιπέδων τιμολόγησης). Το υπόλοιπο θα προέλθει από επιχειρηματικούς χρήστες και όσους έχουν άμεση πρόσβαση στα μοντέλα της OpenAI.
Ωστόσο, η Anthropic, η οποία πιθανότατα σημείωσε έσοδα 4-5 δισ. δολαρίων πέρυσι, κερδίζει γρήγορα έδαφος. Έχει επικεντρωθεί περισσότερο από την OpenAI στους επιχειρηματικούς πελάτες και έχει σημειώσει επιτυχία, ιδίως με το εργαλείο Claude Code που απευθύνεται σε μηχανικούς λογισμικού.
Μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου, η OpenAI είχε φτάσει σε ετήσια έσοδα ύψους 25 δισ. δολαρίων, σημειώνοντας αύξηση κατά ένα πέμπτο σε σχέση με τα τέλη του περασμένου έτους.
Τα έσοδα της Anthropic, στα 19 δισ. δολάρια, υπερδιπλασιάστηκαν κατά την ίδια περίοδο. Αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί ο κ. Άλτμαν ήταν τόσο πρόθυμος να εισχωρήσει στις κυβερνητικές συμβάσεις της Anthropic, καθώς και την πρόσφατη εστίαση της OpenAI στην επέκταση των προσφορών της προς τις επιχειρήσεις. Οι πελάτες αναφέρουν ότι το Codex, η εναλλακτική λύση της για το Claude Code, κερδίζει έδαφος σε ό,τι αφορά την απόδοση.
Ο ανταγωνισμός
Ο έντονος ανταγωνισμός για την προσέλκυση πελατών θα ασκήσει πίεση στις τιμές, σε μια περίοδο που τα εργαστήρια επενδύουν τεράστια ποσά σε κέντρα δεδομένων για να καλύψουν την αυξανόμενη ζήτηση και να εκπαιδεύσουν νέα μοντέλα. Κανένα από αυτά δεν πλησιάζει ακόμη το σημείο ισοροπίας.
Η OpenAI, η οποία ολοκλήρωσε τον περασμένο μήνα έναν γύρο ιδιωτικής χρηματοδότησης ύψους 110 δισ. δολαρίων, έχει προβλέψει ότι θα επενδύσει 660 δισ. δολάρια σε υποδομές έως το 2030 και ότι δεν θα αρχίσει να δημιουργεί ελεύθερες ταμειακές ροές μέχρι τότε.
Ακόμη και η SpaceX, η οποία κερδίζει χρήματα από την εκτόξευση πυραύλων και την πώληση δορυφορικού διαδικτύου, χρειάζεται πολύ περισσότερα μετρητά από όσα μπορεί να δημιουργήσει.
Η Moffett Nathanson, μια εταιρεία αναλυτών, επισημαίνει ότι το σχέδιό της να στείλει 1 εκατομμύριο δορυφόρους κέντρων δεδομένων στο διάστημα θα απαιτήσει «ένα εκπληκτικό ποσό εξωτερικής χρηματοδότησης».
Η επιλογή
Και οι τρεις, λοιπόν, δεν έχουν άλλη επιλογή από το να στραφούν στις δημόσιες αγορές αν θέλουν να παραμείνουν στον αγώνα της τεχνητής νοημοσύνης.
Το αν οι δημόσιες προσφορές τους θα στεφθούν με επιτυχία ή όχι θα εξαρτηθεί από το πόσοι επενδυτές είναι διατεθειμένοι να παραβλέψουν τη μακρά και αβέβαιη πορεία προς την επίτευξη κερδών από την τεχνολογία αυτή. Δεν βοηθά το γεγονός ότι υπάρχει μια άλλη εναλλακτική λύση που ήδη διαπραγματεύεται στο χρηματιστήριο: η Alphabet, ιδιοκτήτρια της Google.
Το μοντέλο Gemini της γνωρίζει συνεχώς μεγαλύτερη επιτυχία. Ο γίγαντας των αναζητήσεων είναι μια μηχανή παραγωγής χρημάτων, με καθαρά κέρδη 132 δισ. δολάρια πέρυσι, γεγονός που του επιτρέπει να χρηματοδοτεί τις επενδύσεις του στην τεχνητή νοημοσύνη από την τσέπη του.
Και η αγοραία αξία του, ύψους 3,7 τρισ. δολαρίων, αντιστοιχεί σε ένα πιο λογικό πολλαπλάσιο των εσόδων, δηλαδή εννέα φορές. Ο Σουντάρ Πιτσάι, ο επικεφαλής της εταιρείας, μπορεί να παραμείνει εκτός της μάχης.